Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) oddalił odwołanie luksemburskiego producenta napojów B. oraz jego spółki zależnej M. od objęcia koncentracji kontrolą Komisji Europejskiej (TSUE, wyrok z 8 października 2026 r. – C-572/25). Głównym przedmiotem sporu była kwestia, kiedy rozpoczyna się termin 15 dni roboczych na złożenie wniosku o odesłanie na podstawie art. 22 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 139/2004 w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw (FKVO).
Przejęcie hurtowni napojów
B. jest luksemburskim przedsiębiorstwem produkującym piwo i wodę mineralną. M., będąca jego spółką zależną w całości należącą do B., prowadzi hurtową sprzedaż napojów w Luksemburgu, Francji i Belgii. H. również prowadzi hurtową sprzedaż napojów w Luksemburgu.
31 stycznia 2024 r. B. podała do publicznej wiadomości, że przejęcie wyłącznej kontroli nad H. zostało sfinalizowane. W tym celu M. nabyła wszystkie udziały w H.
Ze względu na nieosiągnięcie wymaganych obrotów koncentracja nie miała wymiaru unijnego w rozumieniu art. 1 rozporządzenia (WE) nr 139/2004. Z tego powodu zgłoszenie jej Komisji Europejskiej na podstawie art. 4 ust. 1 tego rozporządzenia nie było wymagane. Ponieważ Luksemburg nie dysponował wówczas własnym systemem kontroli koncentracji, także w tym państwie nie istniał obowiązek zgłoszenia. Koncentracja nie podlegała również zgłoszeniu w żadnym innym państwie członkowskim Unii Europejskiej ani w państwie będącym stroną Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym.
Odesłanie sprawy do Komisji Europejskiej
Kontakty z luksemburskim organem ochrony konkurencji
22 grudnia 2023 r. B. poinformowała organ ochrony konkurencji Wielkiego Księstwa Luksemburga, że M. zamierza przejąć H. 10 stycznia 2024 r. odbyła się rozmowa między wnoszącymi odwołanie a tym organem.
Od 17 stycznia 2024 r. organ ochrony konkurencji otrzymywał od osób trzecich dalsze informacje dotyczące koncentracji. 25 stycznia 2024 r. jedna z tych osób trzecich formalnie wystąpiła o odesłanie transakcji do Komisji Europejskiej na podstawie art. 22 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 139/2004 i przekazała informacje uzupełniające.
7 lutego 2024 r. luksemburski organ ochrony konkurencji zwrócił się do Komisji o zbadanie koncentracji. Decyzją z 14 marca 2024 r. Komisja uwzględniła wniosek o odesłanie i tego samego dnia poinformowała o tym B.
Rozpoczęcie biegu terminu w ocenie Komisji
Zdaniem Komisji wniosek o odesłanie został złożony w obowiązującym terminie 15 dni roboczych. Organ ochrony konkurencji otrzymał najwcześniej 17 stycznia 2024 r. informacje umożliwiające wstępną ocenę spełnienia przesłanek określonych w art. 22 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia.
Decydujące znaczenie miała zatem nie sama wiedza o istnieniu koncentracji, lecz chwila, w której organ dysponował wystarczającymi informacjami o transakcji i jej możliwych skutkach.
Przesłanki odesłania na podstawie art. 22 FKVO
Artykuł 22 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 139/2004 zezwala jednemu lub kilku państwom członkowskim na wystąpienie do Komisji Europejskiej o zbadanie koncentracji, jeżeli spełnione są trzy przesłanki:
-
Koncentracja nie ma wymiaru unijnego w rozumieniu art. 1 rozporządzenia.
-
Wpływa na handel między państwami członkowskimi.
-
Grozi znaczącym zakłóceniem konkurencji na terytorium państwa członkowskiego składającego wniosek.
Wniosek należy złożyć najpóźniej w terminie 15 dni roboczych od zgłoszenia koncentracji. Jeżeli zgłoszenie nie jest wymagane, termin rozpoczyna bieg z chwilą zawiadomienia zainteresowanego państwa członkowskiego.
Komisja może zbadać koncentrację na podstawie art. 22 ust. 3 rozporządzenia, jeżeli uzna, że wpływa ona na handel między państwami członkowskimi oraz grozi znaczącym zakłóceniem konkurencji na terytorium państwa składającego wniosek.
Postępowanie przed Sądem Unii Europejskiej
3 czerwca 2024 r. B. i M. wniosły skargę na decyzję Komisji. Luksemburski organ ochrony konkurencji oraz A. zostały dopuszczone do udziału w sprawie w charakterze interwenientów popierających Komisję.
Sąd Unii Europejskiej zajął się sprawą na początku marca 2025 r., a 2 lipca 2025 r. oddalił skargę. Skarżące podniosły łącznie osiem zarzutów. Jeden z nich dotyczył dochowania terminu 15 dni roboczych.
Wymogi dotyczące zawiadomienia
Sąd dokonał wykładni pojęcia zawiadomienia na podstawie brzmienia, kontekstu regulacyjnego, genezy i celu art. 22 ust. 1 rozporządzenia. Ze względu na rozbieżności między poszczególnymi wersjami językowymi samo brzmienie przepisu nie pozwalało na udzielenie ostatecznej odpowiedzi.
Zgodnie z wykładnią Sądu zawiadomienie wymaga pod względem formalnym aktywnego przekazania stosownych informacji właściwemu organowi zainteresowanego państwa członkowskiego. Pod względem treści informacje te muszą być wystarczające, aby organ mógł wstępnie ocenić, czy spełnione są przesłanki wystąpienia z wnioskiem o odesłanie.
Nie ma znaczenia, czy informacje pochodzą od przedsiębiorstw uczestniczących w koncentracji, od osób trzecich czy z innego źródła. Sama informacja o istnieniu koncentracji nie jest natomiast wystarczająca.
Brak obowiązku prowadzenia własnych ustaleń
Sąd odrzucił pogląd, zgodnie z którym Komisja i krajowe organy ochrony konkurencji miałyby obowiązek samodzielnie i aktywnie poszukiwać informacji o koncentracjach, które potencjalnie mogą zostać odesłane. W jego ocenie taka wykładnia powodowałaby znaczne obciążenia administracyjne i ograniczałaby skuteczność mechanizmu odesłania.
Jednocześnie Sąd uznał, że nie prowadzi to do powstania faktycznego obowiązku zgłoszenia. Zawiadomienie różni się od formalnego zgłoszenia koncentracji pod względem formy, treści i celu.
W odniesieniu do rozpatrywanej sprawy Sąd stwierdził, że nie wykazano aktywnego przekazania luksemburskiemu organowi ochrony konkurencji wszystkich niezbędnych informacji przed 17 stycznia 2024 r. Komisja mogła zatem przyjąć ten dzień jako początek biegu terminu. Pozostałe zarzuty również nie zostały uwzględnione.
Odwołanie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej
B. i M. wystąpiły do TSUE o uchylenie wyroku wydanego w pierwszej instancji oraz decyzji Komisji. Swoje odwołanie oparły na jednym zarzucie, składającym się z dwóch części.
Po pierwsze, zakwestionowały wykładnię pojęcia zawiadomienia. Po drugie, sprzeciwiły się sposobowi obliczenia terminu 15 dni roboczych. Ich zdaniem luksemburski organ ochrony konkurencji uzyskał wystarczającą wiedzę najpóźniej 10 stycznia 2024 r., w związku z czym wniosek z 7 lutego 2024 r. został złożony po terminie.
Brak uprzedniego obowiązku przekazania informacji
TSUE wyjaśnił najpierw, że Sąd nie uznał zawiadomienia za bezwzględną przesłankę tego, by państwo członkowskie mogło w ogóle wystąpić z wnioskiem o odesłanie. Sąd określił jedynie, jaki sposób przekazania informacji powoduje rozpoczęcie biegu 15-dniowego terminu.
W ocenie TSUE przeciwna argumentacja wnoszących odwołanie opierała się na błędnym rozumieniu wyroku wydanego w pierwszej instancji.
Informacje wystarczające do przeprowadzenia wstępnej oceny
TSUE potwierdził wykładnię przyjętą przez Sąd. Artykuł 22 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia należy interpretować w związku z akapitem pierwszym. Ponieważ akapit pierwszy określa materialne przesłanki odesłania, właściwy organ musi mieć możliwość dokonania na podstawie przekazanych informacji wstępnej oceny, czy przesłanki te są spełnione.
Aktywnie przekazane informacje muszą zatem umożliwiać wstępną ocenę w szczególności wpływu na handel między państwami członkowskimi oraz zagrożenia znaczącym zakłóceniem konkurencji. Dopiero uzyskanie takiego zasobu informacji powoduje rozpoczęcie biegu terminu 15 dni roboczych.
Cel krótkiego terminu
TSUE uwzględnił ponadto, że właściwy organ krajowy dysponuje jedynie krótkim czasem na przeprowadzenie oceny. Gdyby wystarczająca była już ogólna wiedza o istnieniu transakcji, organ musiałby w tym terminie przeprowadzić szeroko zakrojone własne ustalenia w celu uzyskania niezbędnych informacji.
Zdaniem TSUE nie byłoby to zgodne ze skutecznością postępowania w sprawie odesłania ani z wymogami dobrej administracji. Przekazane informacje są potrzebne również Komisji, ponieważ zgodnie z art. 22 ust. 3 rozporządzenia musi ona w terminie dziesięciu dni roboczych od upływu terminu na przyłączenie się do wniosku zdecydować, czy zbada koncentrację.
Pewność prawa przemawia za jednoznacznie ustalanym początkiem biegu terminu
TSUE nie dopatrzył się w potwierdzonej wykładni naruszenia zasady pewności prawa. Początek biegu terminu jest powiązany ze zdarzeniem możliwym do zweryfikowania: aktywnym przekazaniem informacji umożliwiających wstępną ocenę ustawowych przesłanek.
Dzięki temu początek biegu terminu nie zależy od nieprzewidywalnych lub niepewnych okoliczności, takich jak publiczna dostępność poszczególnych informacji czy przypadkowa chwila powzięcia przez organ wiedzy o transakcji. Właściwy moment może ponadto podlegać kontroli sądowej.
Z orzeczenia nie wynika również prawo krajowych organów ochrony konkurencji do bezczynności. TSUE stwierdził jedynie, że sama wiedza o istnieniu koncentracji nie powoduje rozpoczęcia biegu terminu.
Rozgraniczenie między przekazaniem informacji a zgłoszeniem
Wnoszące odwołanie twierdziły ponadto, że Sąd zrównał zawiadomienie z formalnym zgłoszeniem. TSUE odrzucił tę część argumentacji jako niedopuszczalną.
Sąd wyjaśnił już, dlaczego obu czynności nie można utożsamiać ani pod względem formy, ani treści, ani celu. Zdaniem TSUE B. i M. nie wskazały w postępowaniu odwoławczym w wystarczająco konkretny sposób, na czym miałby polegać błąd prawny w tym uzasadnieniu.
Pierwsza część jedynego zarzutu odwołania była zatem częściowo niedopuszczalna, a w pozostałym zakresie bezzasadna.
Sposób obliczenia terminu bez zastrzeżeń
Także druga część zarzutu odwołania nie została uwzględniona. Zakwestionowany sposób obliczenia terminu zależał bezpośrednio od wykładni pojęcia zawiadomienia.
Ponieważ TSUE potwierdził wykładnię przyjętą przez Sąd, nie było podstaw do zmiany 17 stycznia 2024 r. jako dnia rozpoczęcia biegu terminu. Wniosek o odesłanie z 7 lutego 2024 r. nie został zatem złożony po terminie.
Odwołanie oddalone w całości
TSUE oddalił odwołanie w całości. B. i M. muszą ponieść nie tylko własne koszty, lecz także koszty Komisji Europejskiej, luksemburskiego organu ochrony konkurencji oraz A.
Wyrok ogłoszono 8 października 2026 r. na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu. Tym samym utrzymano w mocy orzeczenie Sądu, zgodnie z którym Komisja mogła uwzględnić wniosek o odesłanie.
Warunkowa zgoda na koncentrację
Równolegle ze sporem sądowym dotyczącym właściwości Komisja Europejska warunkowo zatwierdziła przejęcie H. przez B. Zobowiązania mają chronić konkurencję w zakresie zaopatrywania sektora hotelarsko-gastronomicznego.
Niezależny powiernik monitoruje wdrażanie środków zaradczych. Komisja rozstrzygnie w odrębnym postępowaniu, czy nabywca działalności przeznaczonej do zbycia jest odpowiedni.
Znaczenie dla europejskiej kontroli koncentracji
Orzeczenie precyzuje moment rozpoczęcia biegu 15-dniowego terminu na złożenie wniosku, o którym mowa w art. 22 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia (WE) nr 139/2004, w odniesieniu do koncentracji niepodlegających krajowemu ani unijnemu obowiązkowi zgłoszenia. Nie każda wiedza o transakcji powoduje rozpoczęcie biegu terminu. Konieczne jest aktywne przekazanie wystarczających informacji, na podstawie których właściwy organ może wstępnie ocenić spełnienie przesłanek odesłania.
Przedsiębiorstwa, inwestorzy i inni uczestnicy mogą w kwestiach dotyczących zakresu art. 22 rozporządzenia, kontroli koncentracji lub postępowań z zakresu prawa konkurencji skorzystać z oferowanego przez MTR Legal doradztwa prawnego w zakresie prawa konkurencji.