Menu

§ 123a StGB-E: ochrona infrastruktury krytycznej

Veröffentlicht am 20.11.2026

Na mocy Bundestagsdrucksache 21/9277 z 18 listopada 2026 r. Bundesrat przedłożył projekt ustawy mającej wzmocnić prawnokarną ochronę infrastruktury krytycznej. Kluczowym elementem projektu jest nowy § 123a StGB (niemieckiego kodeksu karnego), który jako „naruszenie miru obiektu ze szkodą dla ogółu” ma obejmować bezprawne wtargnięcie i przebywanie na określonych terenach zakładowych oraz niedozwolone wykorzystywanie bezzałogowych statków powietrznych nad takimi terenami. Bundesrat przyjął projekt 16 października 2026 r. Bundestag nie podjął jeszcze decyzji.

Prawnokarna ochrona infrastruktury krytycznej

Znaczenie dla bezpieczeństwa i zaopatrzenia

Zgodnie z uzasadnieniem projektu ustawy sprawne funkcjonowanie infrastruktury krytycznej stanowi istotną podstawę funkcjonowania społeczeństwa, bezpieczeństwa publicznego i stabilności gospodarczej. Obiekty służące świadczeniu usług krytycznych wymagają szczególnej ochrony, ponieważ nawet niewielkie zakłócenia mogą mieć poważne konsekwencje dla ogółu społeczeństwa.

W projekcie wskazano, że w ostatnim czasie coraz częściej dochodziło do nieuprawnionego wkraczania na teren obiektów infrastruktury krytycznej lub wykonywania nad nimi lotów bezzałogowymi statkami powietrznymi bez zezwolenia. Nawet bez konkretnego uszkodzenia lub zakłócenia działalności takie zdarzenia mogą powodować zagrożenia, ograniczenia działalności ze względów bezpieczeństwa, wysokie koszty interwencji oraz trwałe obniżenie poczucia bezpieczeństwa.

Luka w ochronie prawnej dostrzegana przez Bundesrat

Zdaniem Bundesratu § 123 StGB oraz inne obowiązujące przepisy karne nie obejmują tych sytuacji w wystarczającym zakresie. Naruszenie miru domowego na podstawie § 123 StGB jest ukierunkowane przede wszystkim na ochronę indywidualnego prawa do decydowania o dostępie do nieruchomości. Niektóre inne typy czynów zabronionych znajdują zastosowanie dopiero w przypadku powstania konkretnej szkody lub podjęcia dalej idących działań.

Projekt ustawy zakłada zatem istnienie luki w ochronie pomiędzy prawem wykroczeń administracyjnych, prawem ochrony danych a prawem karnym. Dotyczy ona w szczególności działań istotnych dla bezpieczeństwa podejmowanych na etapie poprzedzającym atak oraz zakłóceń, którym nie towarzyszy zamiar naruszenia substancji danego obiektu.

Nowy typ czynu zabronionego: naruszenie miru obiektu ze szkodą dla ogółu

Bezprawne wtargnięcie i przebywanie

Projektowany § 123a ustęp 1 StGB ma obejmować bezprawne wtargnięcie na ogrodzony teren, do budynku lub do zamkniętej części budynku, jeżeli dany obszar służy funkcjonowaniu obiektu o istotnym znaczeniu dla świadczenia usługi krytycznej.

Odpowiedzialności karnej ma podlegać również osoba, która bez uprawnienia przebywa na takim obszarze i nie opuszcza go pomimo wezwania osoby uprawnionej. Za podstawowy typ czynu projekt przewiduje karę pozbawienia wolności do dwóch lat albo grzywnę.

Przedmiotem czynu mają być zatem w szczególności następujące obszary:

  • Regulacją mają zostać objęte ogrodzone tereny funkcjonalnie przyporządkowane do eksploatacji obiektu o istotnym znaczeniu dla świadczenia usługi krytycznej.
  • Regulacją mają zostać objęte budynki służące funkcjonowaniu takiego obiektu.
  • Typ czynu zabronionego ma ponadto obejmować zamknięte części budynków, o ile pełnią one odpowiednią funkcję operacyjną.
  • Ochroną mają zostać objęte także obszary, które same nie służą świadczeniu usługi krytycznej, lecz bezpośrednio przyczyniają się do funkcjonowania obiektu za pośrednictwem urządzeń technicznych lub elementów niezbędnych do jego eksploatacji.

Zgodnie z uzasadnieniem projektu przesłanka służenia określonemu celowi wymaga istnienia obiektywnego przeznaczenia. Może ono wynikać z wyraźnego przeznaczenia danego obszaru lub z utrwalonego sposobu jego faktycznego użytkowania. W pozostałym zakresie określanie przedmiotów objętych czynem zabronionym ma opierać się na zasadach wypracowanych w odniesieniu do § 123 StGB.

Funkcja sprzeciwu osoby uprawnionej

W przypadku § 123a StGB sprzeciw osoby uprawnionej, inaczej niż przy tradycyjnym naruszeniu miru domowego, nie ma służyć ochronie indywidualnego prawa do decydowania o dostępie do nieruchomości. Ma natomiast obiektywnie ograniczać zakres zastosowania przepisu.

Dzięki temu poza zakresem czynu zabronionego mają pozostać przypadki dostępu, które wprawdzie formalnie następują bez wyraźnego uprawnienia, ale są społecznie nieszkodliwe lub niezbędne do funkcjonowania zakładu. W uzasadnieniu wymieniono w tym kontekście w szczególności działania techników, pracowników ochrony wykonujących swoje obowiązki oraz dostawców przebywających na obszarach istotnych z punktu widzenia logistyki.

Przestępstwo abstrakcyjnego narażenia na niebezpieczeństwo

Konkretne zagrożenie lub rzeczywiste zakłócenie działalności nie ma być konieczne do pociągnięcia do odpowiedzialności karnej na podstawie § 123a ustęp 1 StGB-E (projektu niemieckiego kodeksu karnego). Projektowany czyn zabroniony został ukształtowany jako przestępstwo abstrakcyjnego narażenia na niebezpieczeństwo.

Zgodnie z uzasadnieniem już samo nieuprawnione wejście i późniejsze przebywanie może powodować poważne ryzyko. Obejmuje ono techniczne reakcje systemów bezpieczeństwa, czasowe przerwy w działalności lub interwencje służb ochrony. Ponadto już samo wtargnięcie na odpowiednie obszary może wywołać wrażenie zagrożenia bezpieczeństwa dostaw.

Sprawca musiałby działać umyślnie w odniesieniu do wszystkich przedmiotowych znamion czynu zabronionego. Musiałby zatem co najmniej godzić się z tym, że dany obszar należy do obiektu, w którym świadczona jest usługa krytyczna, lub jest funkcjonalnie przyporządkowany do takiego obiektu. Dla podstawowego typu czynu nie byłby wymagany szczególny zamiar spowodowania szkody lub zakłócenia.

Karalność lotów dronami

Wlot w przestrzeń powietrzną nad chronionymi obiektami

§ 123a ustęp 2 StGB-E ma penalizować bezprawne wykorzystywanie bezzałogowych statków powietrznych nad obszarami objętymi ustępem 1. Znamiona czynu obejmowałyby zarówno wlot w daną przestrzeń powietrzną, jak i pozostawanie w niej.

W projekcie przez właściwą przestrzeń powietrzną rozumie się otwartą ku górze przestrzeń atmosfery, funkcjonalnie przyporządkowaną do danej nieruchomości w zakresie, w jakim ma ona znaczenie dla korzystania z własności i jej ochrony. Pojęcie bezzałogowego statku powietrznego ma być interpretowane w sposób neutralny technologicznie i obejmować w szczególności drony w rozumieniu przepisów prawa lotniczego.

Brak wymogu rzeczywistego naruszenia

Także § 123a ustęp 2 StGB-E ma zostać ukształtowany jako przestępstwo abstrakcyjnego narażenia na niebezpieczeństwo. Rzeczywiste naruszenie obiektu lub zakłócenie jego funkcjonowania nie byłoby zatem przesłanką odpowiedzialności karnej.

Zgodnie z uzasadnieniem projektu już samo pojawienie się bezzałogowego statku powietrznego może stwarzać ryzyko. Wymieniono możliwość prowadzenia rozpoznania, przygotowywania aktu sabotażu oraz przerwy w działalności spowodowane względami bezpieczeństwa.

Za nieuprawnione użycie drona projekt przewiduje karę pozbawienia wolności do jednego roku albo grzywnę. Zgodnie z uzasadnieniem niższy wymiar kary w porównaniu z ustępem 1 uwzględnia fakt, że sam przelot wymaga co do zasady mniejszego stopnia zaangażowania przestępczego niż fizyczne wtargnięcie na chroniony obszar.

Również ustęp 2 wymaga umyślności w odniesieniu do wszystkich przedmiotowych znamion czynu zabronionego. Sprawca musiałby co najmniej godzić się z tym, że bezzałogowy statek powietrzny jest wykorzystywany nad obiektem o istotnym znaczeniu dla świadczenia usługi krytycznej lub nad funkcjonalnie z nim związanym obszarem zakładowym. Szczególny zamiar wyrządzenia szkody lub spowodowania zakłócenia nie byłby wymagany.

Typ kwalifikowany w przypadku przygotowania sabotażu lub ataku

Zwiększony potencjał zagrożenia

§ 123a ustęp 3 StGB-E ma obejmować szczególnie niebezpieczne przypadki. Typ kwalifikowany znajdowałby zastosowanie, gdyby sprawca dopuścił się czynu w zamiarze przygotowania aktu sabotażu lub ataku na dany obiekt.

Regulacją mają zostać objęte w szczególności przypadki, w których wtargnięcie, przebywanie lub przelot nie stanowią odosobnionego działania. Działanie musiałoby być celowo włączone w szerszy ciąg czynności prowadzących do ataku i służyć przygotowaniu dalszych środków powodujących szkodę.

Kara pozbawienia wolności od trzech miesięcy do pięciu lat

Za typ kwalifikowany projekt ustawy przewiduje karę pozbawienia wolności od trzech miesięcy do pięciu lat. Zgodnie z uzasadnieniem dolna granica ma sprawić, że w wielu przypadkach orzeczenie grzywny nie będzie już możliwe. Górna granica ma jednocześnie umożliwiać odpowiednią ocenę każdego indywidualnego przypadku.

Poprzez takie zróżnicowanie projekt odróżnia jednorazowe zachowanie bez konkretnego związku z atakiem od profesjonalnie zorganizowanych działań rozpoznawczych odnoszących się do późniejszych scenariuszy ataku lub sabotażu.

Zakres pojęcia obiektu krytycznego

Nawiązanie do KRITIS-Dachgesetz

Pojęcie obiektu o istotnym znaczeniu dla świadczenia usługi krytycznej ma nawiązywać do § 2 Gesetz zur Umsetzung der Richtlinie (EU) 2022/2557 und zur Stärkung der Resilienz kritischer Anlagen (niemieckiej ustawy wdrażającej dyrektywę (UE) 2022/2557 i wzmacniającej odporność obiektów krytycznych).

Projektowany § 123a StGB ma obejmować wszystkie obiekty świadczące usługę krytyczną w sektorach wymienionych w tej ustawie. W przypadku typu czynu zabronionego nie mają mieć znaczenia wartości progowe właściwe zgodnie z KRITIS-Dachgesetz (niemiecką ustawą ramową dotyczącą infrastruktury krytycznej) dla zaklasyfikowania obiektu jako krytycznego.

Zakres zastosowania projektowanego § 123a StGB byłby zatem szerszy niż klasyfikacja oparta na wartościach progowych przewidziana w KRITIS-Dachgesetz. Zgodnie z uzasadnieniem projekt uwzględnia to poprzez zachowanie kwalifikacji podstawowego typu czynu jako występku.

Przedmiot ochrony i ściganie karne

Samodzielna ochrona interesu ogółu

Nowy typ czynu zabronionego ma uzupełniać obowiązujące regulacje, w szczególności § 123 StGB, § 304 StGB i § 316b StGB, bez zastępowania ich. Ochronie mają podlegać nie indywidualne prawa do decydowania o dostępie do nieruchomości, lecz ponadindywidualne dobra prawne.

Projekt zalicza do nich bezpieczeństwo i porządek publiczny oraz zdolność do funkcjonowania niezbędnych urządzeń użyteczności publicznej. Karygodne bezprawie czynu ma zatem polegać już na abstrakcyjnym zagrożeniu świadczenia usług krytycznych.

Samodzielna regulacja umieszczona po § 123 StGB ma systemowo rozdzielać ochronę interesów indywidualnych od ochrony interesu ogółu. Bundesrat nie ukształtował zatem tego czynu ani jako typu kwalifikowanego, ani jako przykładu ustawowego przewidzianego w § 123 StGB.

Ściganie z urzędu

§ 123a StGB-E ma przewidywać przestępstwo ścigane z urzędu. Ściganie karne nie byłoby zatem uzależnione od złożenia wniosku o ściganie przez osobę uprawnioną.

W uzasadnieniu projektu wskazano, że chronione dobra prawne nie pozostają w dyspozycji poszczególnych osób uprawnionych. Ściganie ma służyć ochronie ogółu i dlatego nie powinno zależeć od interesów indywidualnych.

Zmiany w innych przepisach

Dostosowanie NATO-Truppen-Schutzgesetz

Artykuł 2 projektu ustawy przewiduje zmianę następczą w NATO-Truppen-Schutzgesetz (niemieckiej ustawie o ochronie wojsk NATO). W § 1 ustęp 2 punkt 7 odesłanie do właściwych przepisów Strafgesetzbuch (niemieckiego kodeksu karnego) ma zostać uzupełnione o § 123a StGB.

Planowane wejście w życie

Zgodnie z artykułem 3 ustawa ma wejść w życie następnego dnia po jej ogłoszeniu. Warunkiem jest zakończenie procesu legislacyjnego. Sam projekt ustawy nie ustanawia zatem jeszcze odpowiedzialności karnej na podstawie § 123a StGB.

Skutki finansowe i administracyjne

Brak obciążeń dla obywateli i gospodarki

Zgodnie z oceną kosztów zawartą w projekcie ustawy obywatele ani podmioty gospodarcze nie mają ponosić dodatkowych kosztów związanych z realizacją nowych obowiązków. W odniesieniu do przedsiębiorstw nie przewiduje się wprowadzenia, uproszczenia ani zniesienia obowiązków informacyjnych. Nie oczekuje się również dodatkowych bezpośrednich kosztów dla obywateli lub gospodarki.

Przewidywane dodatkowe koszty ścigania karnego

Projekt nie zakłada znacznego wzrostu ogólnej liczby postępowań przygotowawczych w sprawach karnych. Część przypadków traktowanych dotychczas jako wykroczenia administracyjne lub rozpatrywanych na podstawie § 123 StGB mogłaby w przyszłości podlegać § 123a StGB.

Mimo to oczekuje się umiarkowanego wzrostu liczby policyjnych czynności dochodzeniowo-śledczych. Zgodnie z oceną kosztów dotyczy to w szczególności celowych przelotów bezzałogowych statków powietrznych nad infrastrukturą krytyczną.

W odniesieniu do wszystkich krajów związkowych zakłada się dodatkowe roczne koszty w dolnym jednocyfrowym przedziale milionów euro, wynoszące około dwóch milionów euro. Na poziomie federalnym oczekuje się umiarkowanego wzrostu liczby postępowań prowadzonych przez policje federalne oraz kosztów poniżej 500 000 euro. Nie przewiduje się istotnego wzrostu liczby postępowań rewizyjnych przed Bundesgerichtshof (BGH, Federalnym Trybunałem Sprawiedliwości) ani częstszego udziału Generalbundesanwalt (Federalnego Prokuratora Generalnego), ponieważ projekt nie ma zasadniczo zmieniać podziału kompetencji pomiędzy federację a kraje związkowe.

Odmienne stanowisko Bundesregierung

Zdaniem Bundesregierung obowiązujące prawo jest w większości wystarczające

Bundesregierung podziela ocenę, że sprawnie funkcjonująca infrastruktura krytyczna ma fundamentalne znaczenie dla bezpieczeństwa publicznego, zaopatrzenia ludności i stabilności gospodarczej. Uważa jednak, że obowiązujące przepisy karne i przepisy dotyczące kar administracyjnych są wystarczające w odniesieniu do większości zachowań zasługujących na ukaranie.

Zgodnie z jej stanowiskiem przypadki objęte § 123a ustęp 1 StGB-E są już objęte przestępstwem naruszenia miru domowego na podstawie § 123 StGB. Dodatkowy stopień bezprawia może, zależnie od okoliczności konkretnej sprawy, być objęty w szczególności przez § 88 StGB, § 315 StGB, § 316b StGB i § 317 StGB.

Analiza możliwości wprowadzenia regulacji w prawie lotniczym

Bundesregierung odmiennie ocenia sytuację prawną w przypadku samych przelotów bezzałogowych statków powietrznych. Takie przypadki mogą obecnie co do zasady podlegać jedynie karze administracyjnej na podstawie § 44 ustęp 1 punkt 17d Luftverkehrs-Ordnung (niemieckiego rozporządzenia w sprawie ruchu lotniczego). Ściganie karne jest możliwe wyłącznie w razie wystąpienia dodatkowych okoliczności, na przykład na podstawie § 87 StGB lub § 109g StGB.

Bundesregierung uważa zatem za zasadne zbadanie, czy niedozwolone przeloty bezzałogowych statków powietrznych nad infrastrukturą krytyczną powinny zostać podniesione do rangi przestępstwa. Jej zdaniem odpowiednia regulacja powinna jednak zostać umiejscowiona w prawie lotniczym. W zależności od wyniku analizy Bundesregierung mogłaby przedłożyć odpowiednią propozycję regulacji.

Znaczenie projektu dla przedsiębiorstw i operatorów

Projekt ustawy rozszerzyłby prawnokarną ochronę obszarów zakładowych służących świadczeniu usług krytycznych. Jego zakres nie byłby ograniczony do obiektów osiągających wartości progowe określone w KRITIS-Dachgesetz. Jednocześnie nadal znajdowałyby zastosowanie obowiązujące już typy czynów zabronionych.

Ponieważ proces legislacyjny nie został jeszcze zakończony, nie wiadomo ani czy § 123a StGB zostanie wprowadzony w proponowanym brzmieniu, ani czy przyjęta zostanie odmienna regulacja dotycząca wykorzystywania bezzałogowych statków powietrznych. Przedsiębiorstwa, operatorzy, inwestorzy i inne zainteresowane podmioty mogą zlecić MTR Legal ocenę wpływu projektu na obszary odpowiedzialności karnej i kwestie związane z działalnością operacyjną w ramach doradztwa prawnego w zakresie prawa karnego gospodarczego.

Źródła

Weitere Beiträge

OLG Düsseldorf bestätigt Repartierung von Netzkapazitäten – Foto: Vitthal Dikonda / Pexels

Aktualności

OLG Düsseldorf potwierdza proporcjonalny podział przepustowości sieci

19 listopada 2026

BGH zum übernahmerechtlichen Squeeze-out – Foto: Rafael Minguet Delgado / Pexels

Aktualności

BGH o squeeze-oucie w prawie przejęć

18 listopada 2026

EuGH zum Fristbeginn bei Verweisungen nach Art. 22 FKVO – Foto: ELEVATE / Pexels

Aktualności

EuGH o rozpoczęciu biegu terminu na odesłanie na podstawie art. 22 FKVO

18 listopada 2026

Zarezerwuj oddzwonienie

Dostępni teraz16:17

Oddzwonimy w wybranym terminie. Natychmiastowe potwierdzenie. Termin można wybrać na naszej stronie kontaktowej.

Wybierz termin

Wolą Państwo porozmawiać bezpośrednio? +49 221 9999220