Menu

Auteursrecht: LG Köln versterkt bescherming tegen video-uploads

Veröffentlicht am 20-11-2026

Het Landgericht Köln (LG Köln, regionale rechtbank Keulen) moest zich bij beschikking van 15-09-2026 (Az. 14 O 230/26, zaaknummer) buigen over de auteursrechtelijke toelaatbaarheid van het gebruik van videofragmenten van derden op meerdere socialemediaplatforms. De beslissing is een voorlopige beslissing in een kortgedingprocedure en geen onherroepelijk vonnis in de hoofdzaak.

Overname van een videofragment

Centraal stond de overname zonder toestemming van een videofragment door een gebruiker, die dit op drie socialemediaplatforms als reel, korte video en short had gepubliceerd. Het ging om de minuten 4:22 tot en met 4:34 van een videostream van de verzoeker, dus om 12 seconden. De verzoeker had niet ingestemd met het gebruik van zijn opnamen.

De verweerder had het fragment voorzien van een tekst tegen een rode achtergrond en een clownemoji. Een correcte bronvermelding ontbrak. Dit erkende hij reeds in zijn buitengerechtelijke brief van 01-09-2026.

Ter rechtvaardiging beriep hij zich onder meer op het citaatrecht krachtens § 51 UrhG (Duitse auteurswet), de berichtgeving over actuele gebeurtenissen krachtens § 50 UrhG en de vrijstelling voor gering gebruik krachtens het Urheberrechts-Diensteanbieter-Gesetz (UrhDaG, Duitse wet inzake aanbieders van auteursrechtelijke onlinediensten).

Sommatie en voorlopige voorziening

De verzoeker raakte op 22-08-2026 op de hoogte van het gebruik. Hij sommeerde de verweerder op 31-08-2026, waarbij de sommatie alleen betrekking had op het gebruik op één van de drie platforms. Op 04-09-2026 ontving de rechtbank zijn verzoek om een voorlopige voorziening, dat betrekking had op alle drie de platforms.

De rechtbank moest in het bijzonder beslissen of de gebruiker zich kon beroepen op de vrijstelling voor gering gebruik krachtens §§ 10, 12 Abs. 3 UrhDaG.

Beslissing van het LG Köln

Het Landgericht wees het verzoek toe en verbood de verweerder, op straffe van een Ordnungsgeld van maximaal 250.000 euro (bij niet-betaling te vervangen door Ordnungshaft van maximaal zes maanden), het litigieuze fragment in de concreet gewraakte vorm te verveelvoudigen of openbaar toegankelijk te maken. De verweerder draagt de proceskosten; de Streitwert bedraagt 15.000 euro. Volgens de rechtbank had de verzoeker zowel het recht op de gevraagde voorlopige voorziening als het spoedeisend belang voldoende aannemelijk gemaakt.

Auteursrechtinbreuk door de overname van de videofragmenten

De overgenomen beeldsequenties zijn in elk geval bewegende beelden in de zin van § 95 UrhG. Vast staat dat de verzoeker de opnamen heeft gemaakt en daarom bevoegd is de vordering in te stellen. De vordering vloeit voort uit §§ 97 Abs. 1, 16, 19a, 94, 95 UrhG.

Door de opnamen naar de platforms te uploaden, had de verweerder deze openbaar toegankelijk gemaakt, hetgeen technisch noodzakelijkerwijs tevens met een verveelvoudiging gepaard ging. Hij had daarvoor niet de vereiste toestemming verkregen. Volgens de rechtbank kon geen beroep worden gedaan op wettelijke beperkingen van het auteursrecht.

Geen rechtvaardiging op grond van het citaatrecht

In de eerste plaats was de ontbrekende bronvermelding krachtens § 63 Abs. 2 UrhG doorslaggevend. Volgens vaste rechtspraak van de kamer maakt een schending van de verplichting tot bronvermelding het gebruik van het werk als geheel ontoelaatbaar. De verweerder kon zich daarom noch op § 51 UrhG, noch op § 50 UrhG beroepen. De kamer deelde zijn tegengestelde opvatting niet.

Los daarvan neigt de kamer ertoe reeds aan te nemen dat geen sprake is van een citaat in de zin van § 51 UrhG. Een toelaatbaar citaat vereist een inhoudelijk verband tussen het overgenomen werk en de eigen gedachten van degene die citeert. Het werk van een derde moet dienen als bewijs of als uitgangspunt voor een bespreking in eigen, zelfstandige uiteenzettingen. De toegevoegde tekst beschreef hier slechts wat in de video te zien was. Van een inhoudelijke bespreking van de video en de inhoud daarvan was geen sprake.

Geen vrijstelling krachtens het UrhDaG

Van bijzonder belang zijn de overwegingen over §§ 10 en 12 Abs. 3 UrhDaG.

Krachtens § 10 UrhDaG geldt bepaald gebruik als gering en daarmee krachtens § 9 Abs. 2 UrhDaG als vermoedelijk toegestaan. Daartoe behoort het gebruik van maximaal 15 seconden van een filmwerk of bewegende beelden, voor zover dit niet voor commerciële doeleinden plaatsvindt of slechts onbeduidende inkomsten oplevert. Krachtens § 12 Abs. 3 UrhDaG is de gebruiker voor dergelijk gebruik niet verantwoordelijk totdat een klachtenprocedure krachtens § 14 UrhDaG is afgerond.

De rechtbank aanvaardt een beroep hierop niet. Zij stelt om te beginnen vast dat een gebruiker die door middel van een upload inbreuk maakt op het recht van mededeling aan het publiek, als rechtstreekse inbreukmaker aansprakelijk is omdat hij feitelijke zeggenschap over de inbreukmakende handeling heeft.

Wat de bewoordingen van § 12 Abs. 3 UrhDaG betreft, erkent de kamer dat de gebruiker op grond daarvan ook bij een auteursrechtinbreuk niet verantwoordelijk is totdat een klachtenprocedure is afgerond. In een deel van de commentaarliteratuur wordt zelfs aangenomen dat hij zich bij het ontbreken van een klacht gedurende de volledige duur van de mededeling op deze vrijstelling kan beroepen.

De kamer kwalificeert de regeling naar haar aard echter als een beperking van het auteursrecht ten gunste van platformgebruikers. Een dergelijke beperking van het recht van mededeling aan het publiek (art. 3 van Richtlijn 2001/29/EG) is volgens de rechtbank alleen mogelijk op grond van art. 5 van deze richtlijn. Art. 17 van de DSM-richtlijn voorziet daar niet in. Voor zover de bepalingen de aansprakelijkheidsvrijstelling van de gebruiker verder uitbreiden, zijn zij in strijd met het Unierecht.

Daarom moeten §§ 9 tot en met 11 UrhDaG volgens de kamer richtlijnconform worden uitgelegd. Zij zijn in beginsel alleen van toepassing in verband met de aansprakelijkheid van de platformexploitant of bevatten hooguit een weerlegbaar vermoeden ten gunste van de gebruiker. Kennelijk auteursrechtinbreukmakende uploads vallen daar in elk geval niet onder. Van een dergelijke inbreuk was hier sprake, omdat de verweerder de fragmenten zonder toestemming van de verzoeker aan het publiek had meegedeeld.

Geen gering gebruik wegens commerciële belangen

Los daarvan oordeelde het Landgericht dat evenmin was voldaan aan de voorwaarden voor gering gebruik krachtens § 10 UrhDaG. Met een duur van 12 seconden was de grens van 15 seconden weliswaar in acht genomen. Er was echter niet voldaan aan de voorwaarde dat het gebruik niet voor commerciële doeleinden plaatsvindt of slechts onbeduidende inkomsten oplevert.

Bij de uitlegging verwees de rechtbank naar overweging 69 van de DSM-richtlijn. Volgens die overweging moet het gebruiksgedrag van de individuele gebruiker in zijn geheel worden beoordeeld. De verweerder had op de drie betrokken kanalen meer dan 200.000 volgers en maakte daar ook reclame voor zijn eigen boek. Volgens de kamer moest daarom worden uitgegaan van een winstoogmerk. Bovendien verklaarde hij onder ede dat hij daadwerkelijk inkomsten via zijn kanalen ontving, waarbij alleen al de litigieuze video ongeveer 50 euro had opgeleverd.

De stelplicht en bewijslast ten aanzien van het feit dat het gebruik niet voor commerciële doeleinden plaatsvond of slechts onbeduidende inkomsten opleverde, rustten op de verweerder, omdat hij zich bij wijze van uitzondering op een vrijstelling beriep. Hij voldeed niet aan deze verplichting.

Geen lopende klachtenprocedure

Daarnaast ontbrak volgens de rechtbank een lopende klachtenprocedure krachtens § 14 UrhDaG. Anders dan in delen van de commentaarliteratuur wordt aangenomen, verlangt de kamer dat een dergelijke procedure daadwerkelijk loopt. Dit volgt uit de verplichting tot Unierechtconforme uitlegging, omdat art. 17 van de DSM-richtlijn in beginsel de aansprakelijkheid van de platformexploitant regelt en de vrijstelling van de gebruiker aan diens handelen is gekoppeld.

Wanneer de platformexploitant niet aansprakelijk is gesteld en er daarom geen klachtenprocedure bestaat, blijft de gebruiker als rechtstreekse inbreukmaker aansprakelijk. Anders zou de rechthebbende zich eerst in een anonieme procedure tot de platformexploitant moeten wenden en de inbreuk gedurende die procedure moeten dulden, hoewel hij de feitelijke inbreukmaker rechtstreeks zou kunnen aanspreken. De kamer achtte dit onverenigbaar met de beginselen van het auteursrecht en het Europese recht.

Risico op herhaling en spoedeisend belang

De reeds gepleegde auteursrechtinbreuk schept het vermoeden van herhalingsgevaar. Dit had in beginsel alleen kunnen worden weggenomen door een voldoende met een boetebeding versterkte onthoudingsverklaring. De verweerder legde een dergelijke verklaring noch naar aanleiding van de sommatie van 31-08-2026, noch op een later moment af.

De spoedeisendheid wordt in het auteursrecht niet vermoed door analoge toepassing van § 12 Abs. 1 UWG (Duitse wet tegen oneerlijke mededinging) en vloeit evenmin uitsluitend voort uit het herhalingsgevaar. Doorslaggevend is een belangenafweging op basis van de omstandigheden van het concrete geval. De rechtbank nam om twee redenen spoedeisendheid aan:

  • De inbreuk was niet beëindigd. De verweerder bleef het fragment in elk geval op één platform gebruiken en hernieuwd gebruik op de andere platforms viel te verwachten. Bovendien was onweersproken dat de video inmiddels ook via zijn YouTube-kanaal toegankelijk was. Dat hij op één platform achteraf mogelijk een bronvermelding had toegevoegd, deed daaraan niet af, omdat reeds een citaatdoel ontbrak.

  • De verzoeker handelde voortvarend. Nadat hij op 22-08-2026 van het gebruik op de hoogte was geraakt, reageerde hij tijdig; zijn verzoek werd op 04-09-2026 bij de rechtbank ingediend. Dat de sommatie slechts betrekking had op één platform, was gezien deze voortvarendheid niet nadelig.

Horen van partijen en kosten. De verweerder werd vóór de uitvaardiging van de voorlopige voorziening gehoord, mede vanwege het beginsel van equality of arms, aangezien de sommatie niet alle platforms betrof. De rechtbank hield rekening met zijn betoog. De beslissing over de kosten berust op § 91 Abs. 1 ZPO (Duits Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering), aangezien de verzoeker volledig in het gelijk werd gesteld. Kostenbescherming krachtens § 93 ZPO was wegens het ontbreken van een onmiddellijke erkenning niet aan de orde.

Conclusie

De beschikking van het LG Köln van 15-09-2026 (Az. 14 O 230/26) maakt duidelijk dat gebruikers van socialemediaplatforms zich niet zonder meer op de vrijstellingen van het UrhDaG kunnen beroepen wanneer zij video-opnamen van derden uploaden zonder toestemming van de rechthebbenden.

Van bijzonder belang is het oordeel van de kamer dat §§ 10 en 12 Abs. 3 UrhDaG geen vrijstelling bieden voor auteursrechtinbreuken die een gebruiker als rechtstreekse inbreukmaker pleegt. De kamer baseert dit op het feit dat een dergelijke beperking ten gunste van gebruikers in strijd is met het Unierecht en wijkt daarmee af van de bewoordingen van § 12 Abs. 3 UrhDaG en van delen van de commentaarliteratuur. Het valt af te wachten of andere gerechten deze lijn zullen volgen.

Ook moet de geringe omvang van het gebruik niet uitsluitend worden beoordeeld aan de hand van de lengte van de overgenomen video. Hoewel bij een duur van 12 seconden de grens van 15 seconden in acht was genomen, waren ook het bereik van het kanaal, het winstoogmerk en de daadwerkelijk behaalde inkomsten relevant. De stelplicht rust op de gebruiker.

Voor rechthebbenden betekent de beslissing dat zij onder de betreffende voorwaarden rechtstreeks kunnen optreden tegen de uploadende gebruiker, zonder eerst een klachtenprocedure tegen de platformexploitant te moeten doorlopen. Voor exploitanten en gebruikers van kanalen met een groot bereik onderstreept de beschikking het belang van een zorgvuldige toetsing van inhoud van derden. Alleen het toevoegen van een tekst of emoji aan een video van een derde maakt de overname daarvan nog niet tot een toelaatbaar citaat.

Opmerking: Het betreft een beschikking in een kortgedingprocedure en niet een onherroepelijk vonnis in de hoofdzaak.

MTR Legal Rechtsanwälte adviseert over het auteursrecht en andere gebieden van de industriële eigendom en het intellectuele-eigendomsrecht. Meer informatie vindt u onder juridisch advies over auteursrecht.

Weitere Beiträge

§ 123a StGB-E: Schutz kritischer Infrastrukturen – Foto: Enric Cruz López / Pexels

Nieuws

§ 123a StGB-E: bescherming van kritieke infrastructuur

20 november 2026

EuGH stärkt Schutz Selbstständiger vor unerbetener Werbung – Foto: Julio Lopez / Pexels

Nieuws

HvJ versterkt bescherming van zelfstandigen tegen ongevraagde reclame

19 november 2026

OLG Düsseldorf bestätigt Repartierung von Netzkapazitäten – Foto: Vitthal Dikonda / Pexels

Nieuws

OLG Düsseldorf bevestigt repartitie van netcapaciteit

19 november 2026

Terugbelafspraak plannen

Nu bereikbaar16:17 uur

Wij bellen u op het gewenste tijdstip terug. Direct bevestigd. Kies uw afspraak op onze contactpagina.

Afspraak kiezen

Liever direct spreken? +49 221 9999220