Menu

HvJ versterkt bescherming van zelfstandigen tegen ongevraagde reclame

Veröffentlicht am 19-11-2026

Het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJ) heeft de bescherming van zakelijk actieve natuurlijke personen tegen ongevraagde direct marketing nader verduidelijkt (HvJ, arrest van 19 november 2026 – C-528/25). Artikel 13, lid 3 en lid 5, eerste volzin, van Richtlijn 2002/58/EG omvat volgens het Hof ook natuurlijke personen die een openbare elektronische-communicatiedienst voor zakelijke doeleinden gebruiken of daarop geabonneerd zijn. De richtlijn verplicht de lidstaten echter niet om een overeenkomst die naar aanleiding van een ongevraagd reclamegesprek als gevolg van een overrompelingseffect is gesloten, als ongeldig te beschouwen of het uit de uitvoering daarvan voortvloeiende vermogensnadeel als voor vergoeding in aanmerking komende schade aan te merken.

Ongevraagd reclamegesprek leidde tot een overeenkomst

Aan de procedure lag een geschil ten grondslag tussen een zelfstandig vertaalster en de exploitant van een online bedrijvengids. Een medewerker van de vennootschap belde de vertaalster op 3 maart 2021 zonder haar voorafgaande toestemming voor reclamedoeleinden.

Met instemming van de vertaalster werd het laatste deel van het gesprek opgenomen. In dit gedeelte bevestigde zij desgevraagd opdracht te hebben gegeven om haar bedrijfsgegevens in de bedrijvengids op te nemen. Er was een looptijd van drie jaar overeengekomen tegen een gereduceerde totale nettovergoeding van 3.000 euro. De medewerker verwees bovendien naar de algemene voorwaarden en verdere informatie op de website van de exploitant.

Op 5 maart 2021 ontving de vertaalster een op 3 maart 2021 gedateerde factuur van in totaal 3.570 euro bruto. Bij brief van 11 maart 2021 vernietigde zij haar wilsverklaring wegens bedrog en dwaling bij de verklaring. Tegelijkertijd eiste zij verwijdering van de op haar betrekking hebbende vermelding in de bedrijvengids.

Betalingsvordering en hoger beroep

De exploitant van de bedrijvengids stelde bij het Amtsgericht Saarbrücken (Duitse kantonrechter) een betalingsvordering in. De vertaalster beriep zich ten aanzien van de gevorderde bedragen op verrekening met schadevergoedingsvorderingen die haar naar eigen opvatting op grond van het Gesetz gegen den unlauteren Wettbewerb (UWG, Duitse wet tegen oneerlijke mededinging) toekwamen.

Het Amtsgericht veroordeelde haar op grond van de telefonisch gesloten overeenkomst tot betaling van 2.380 euro. Daar kwamen vanaf 5 april 2021 rente ten belope van negen procentpunten boven de basisrente bij.

De vertaalster stelde tegen deze beslissing hoger beroep in bij het Landgericht Saarbrücken (Duitse regionale rechtbank). Zij stelde zich op het standpunt dat de overeenkomst in strijd met de goede trouw tot stand was gekomen en daarom volgens de bepalingen van het Bürgerliches Gesetzbuch (BGB, Duits Burgerlijk Wetboek) ongeldig was. Bovendien zou de exploitant haar geen informatie over de bescherming van persoonsgegevens hebben verstrekt.

Juridisch kader voor ongevraagde direct marketing

Artikel 13 van Richtlijn 2002/58 maakt onderscheid tussen verschillende vormen van ongevraagde communicatie. Automatische oproepsystemen zonder menselijke tussenkomst, faxapparaten en elektronische post mogen volgens artikel 13, lid 1, voor direct marketing in beginsel alleen worden gebruikt met voorafgaande toestemming van de abonnees of gebruikers.

Voor andere vormen van direct marketing verplicht artikel 13, lid 3, de lidstaten om een van twee regelingen te kiezen. Ongevraagde communicatie moet volgens die regeling verboden zijn wanneer de abonnee of gebruiker hetzij niet vooraf toestemming heeft gegeven, hetzij te kennen heeft gegeven dergelijke communicatie niet te willen ontvangen. Beide mogelijkheden moeten voor de betrokkene kosteloos zijn.

Artikel 13, lid 5, eerste volzin, bepaalt dat de leden 1 en 3 gelden voor abonnees die natuurlijke personen zijn. Voor andere abonnees dan natuurlijke personen moeten de lidstaten waarborgen dat hun gerechtvaardigde belangen met betrekking tot ongevraagde communicatie voldoende worden beschermd.

Bescherming van de persoonlijke levenssfeer en persoonsgegevens

Richtlijn 2002/58 strekt volgens artikel 1, lid 1, tot harmonisatie van de nationale bepalingen van de lidstaten die nodig zijn om bij de verwerking van persoonsgegevens in de elektronische-communicatiesector de grondrechten en fundamentele vrijheden te beschermen. Centraal staan in het bijzonder de persoonlijke levenssfeer en vertrouwelijkheid, evenals het vrije verkeer van gegevens, communicatieapparatuur en communicatiediensten.

Deze doelstelling sluit aan bij de artikelen 7 en 8 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie. Artikel 7 beschermt het privéleven, het familie- en gezinsleven, de woning en de communicatie. Artikel 8 waarborgt de bescherming van persoonsgegevens.

Het begrip gebruiker omvat volgens artikel 2 van Richtlijn 2002/58 een natuurlijke persoon die een openbare elektronische-communicatiedienst voor particuliere of zakelijke doeleinden gebruikt. Een abonnement op de dienst is daarvoor niet noodzakelijk.

Duits recht maakt onderscheid tussen consumenten en andere marktdeelnemers

Volgens § 7, lid 1, UWG is een handelspraktijk ontoelaatbaar wanneer zij een marktdeelnemer op onaanvaardbare wijze lastigvalt. Dit geldt in het bijzonder voor reclame wanneer duidelijk is dat de benaderde marktdeelnemer deze niet wenst.

§ 7, lid 2, punt 1, UWG maakt bij telefonische reclame het volgende onderscheid:

  • Voor een reclamegesprek met een consument is diens voorafgaande uitdrukkelijke toestemming vereist.

  • Bij een andere marktdeelnemer volstaat ten minste een veronderstelde toestemming.

Het Landgericht Saarbrücken betwijfelde of zakelijk handelende natuurlijke personen door dit onderscheid, gemeten naar de vereisten van het Unierecht, voldoende worden beschermd.

Grenzen van de beschermingsomvang volgens de nationale rechtspraak

Het Landgericht wees erop dat § 7 UWG moet voorkomen dat een adverteerder binnendringt in de persoonlijke levenssfeer van een consument en in de zakelijke sfeer van andere marktdeelnemers. Daaronder valt het opdringen van reclamemaatregelen tegen de kenbare of veronderstelde wil van de benaderde persoon.

Volgens de door het Landgericht aangehaalde rechtspraak van het Bundesgerichtshof (BGH, Duits federaal hooggerechtshof) strekt deze bescherming zich echter niet uit tot de beslissingsvrijheid van de benaderde persoon. Het Landgericht ging er daarom van uit dat de betalingsverplichting uit een overeenkomst niet uitsluitend als voor vergoeding in aanmerking komende schade kan worden aangemerkt omdat de overeenkomst is gesloten tijdens een telefoongesprek dat zonder toestemming en in strijd met § 7, lid 2, UWG heeft plaatsgevonden.

Tegen deze achtergrond wilde het Landgericht in het bijzonder vernemen of de nuttige werking van artikel 13 van Richtlijn 2002/58 verdergaande civielrechtelijke gevolgen vereist. Daarbij ging het om de vraag of een door overrompeling tot stand gekomen overeenkomst als schade moet worden behandeld of dat de geldigheid ervan ter discussie moet worden gesteld.

Bescherming door de richtlijn geldt ook bij zakelijke activiteiten

Het HvJ stelde allereerst vast dat de zelfstandig vertaalster als natuurlijke persoon onder artikel 13, lid 5, eerste volzin, van Richtlijn 2002/58 valt. Niet bepalend is of zij als consument dan wel in het kader van haar zelfstandige beroepsactiviteit handelde.

De bescherming op grond van artikel 13, lid 3, hangt evenmin af van de vraag of de betrokken natuurlijke persoon abonnee dan wel uitsluitend gebruiker van een openbare elektronische-communicatiedienst is. De richtlijn beschermt beide groepen.

Geen beperking tot consumenten

Het begrip ‘gebruiker’ omvat uitdrukkelijk natuurlijke personen die een communicatiedienst voor zakelijke doeleinden gebruiken. Volgens het Hof kan daaruit geen enge uitlegging van het begrip ‘abonnee’ worden afgeleid die uitsluitend consumenten zou omvatten.

Aangezien een natuurlijke persoon tegelijkertijd gebruiker en abonnee kan zijn, zou het tegenstrijdig zijn om de bescherming voor abonnees te beperken tot personen die voor particuliere doeleinden handelen. Artikel 13, lid 3 en lid 5, eerste volzin, maakt daarom geen onderscheid naargelang een natuurlijke persoon voor particuliere of zakelijke doeleinden handelt.

Ook de samenhang met het gegevensbeschermingsrecht bevestigt deze uitkomst. Informatie verliest haar karakter van persoonsgegeven niet doordat zij in het kader van een beroepsactiviteit ontstaat. De in wezen overeenkomstige definitie in artikel 4, punt 1, van de Datenschutz-Grundverordnung (DSGVO, algemene verordening gegevensbescherming) strookt met deze opvatting.

Het HvJ heeft de personele werkingssfeer dienovereenkomstig ruim omschreven. Daaronder vallen alle gebruikers en abonnees van een openbare elektronische-communicatiedienst die natuurlijke personen zijn en zakelijk handelen.

Toestemmingsmodel mag niet door een vermoeden worden vervangen

Voor ongevraagde direct marketing buiten de in artikel 13, leden 1 en 2, bedoelde gevallen kunnen de lidstaten volgens artikel 13, lid 3, tussen twee beschermingsmodellen kiezen. Zij kunnen ofwel voorafgaande toestemming vereisen, ofwel direct marketing verbieden zodra de abonnee of gebruiker te kennen heeft gegeven deze niet te wensen.

Indien de nationale wetgever voor het model van voorafgaande toestemming kiest, mag deze toestemming bij zakelijk handelende natuurlijke personen niet louter worden verondersteld. Artikel 13, lid 3, biedt de lidstaten in dit opzicht niet de mogelijkheid om een veronderstelde toestemming te laten volstaan.

De bescherming verzet zich daarom tegen ongevraagde communicatie wanneer niet is voldaan aan de volgens het gekozen nationale model vereiste voorwaarde. Afhankelijk van de inrichting van het nationale recht is dit het geval wanneer de betrokkene hetzij niet vooraf toestemming heeft gegeven, hetzij te kennen heeft gegeven dergelijke communicatie niet te willen ontvangen.

Geen Unierechtelijk verplichte ongeldigheid van de overeenkomst

Het Hof maakte hiervan onderscheid met de rechtsgevolgen van een overeenkomst die naar aanleiding van een ongevraagd reclamegesprek is gesloten. Artikel 13, lid 3 en lid 5, eerste volzin, van Richtlijn 2002/58 beschermt de persoonlijke levenssfeer en persoonsgegevens tegen aantasting door ongevraagde direct marketing.

Deze bepalingen hebben daarentegen niet tot doel de vrijheid om rechtshandelingen te verrichten te beschermen tegen een overrompelingseffect. Daaruit volgt dan ook geen verplichting voor de lidstaten om een overeenkomst die tijdens of als gevolg van een dergelijk contact is gesloten, als ongeldig te behandelen.

Evenmin vereist de richtlijn dat het door de uitvoering van de overeenkomst ontstane vermogensnadeel wordt erkend als voor vergoeding in aanmerking komende schade. Deze vaststelling betreft uitsluitend de vereisten van artikel 13, lid 3 en lid 5, eerste volzin, van Richtlijn 2002/58.

Doeltreffende en afschrikkende sancties blijven vereist

Volgens artikel 15 bis, lid 1, van Richtlijn 2002/58 moeten de lidstaten sancties vaststellen voor inbreuken op de nationale omzettingsbepalingen. Deze sancties moeten doeltreffend, evenredig en afschrikkend zijn.

Onder deze voorwaarde bepalen de lidstaten zelf welke sancties worden toegepast. De vereiste nuttige werking van de bescherming tegen ongevraagde direct marketing vereist niet noodzakelijk dat wordt voorzien in de ongeldigheid van een vervolgens gesloten overeenkomst of in een recht op vergoeding van de uit de uitvoering daarvan voortvloeiende schade.

Kernpunten van de beslissing

Het HvJ maakt een duidelijk onderscheid tussen de bescherming tegen ongevraagde communicatie en de contractenrechtelijke gevolgen van een daaropvolgende transactie:

  • Zakelijk handelende natuurlijke personen vallen net als voor particuliere doeleinden handelende natuurlijke personen onder artikel 13, lid 3 en lid 5, eerste volzin, van Richtlijn 2002/58.

  • De personele beschermingsomvang hangt niet af van de vraag of de betrokkene abonnee of gebruiker van de communicatiedienst is.

  • Wanneer een lidstaat heeft gekozen voor het vereiste van voorafgaande toestemming, kan bij zakelijk handelende natuurlijke personen niet worden uitgegaan van louter veronderstelde toestemming.

  • Als alternatief kan het nationale recht aanknopen bij een kenbaar gemaakte weigering van ongevraagde direct marketing.

  • De richtlijn vereist noch noodzakelijkerwijs de ongeldigheid van een door overrompeling gesloten overeenkomst, noch noodzakelijkerwijs vergoeding van de uit de uitvoering daarvan voortvloeiende schade.

  • Inbreuken moeten niettemin worden bestraft met doeltreffende, evenredige en afschrikkende sancties.

Het Landgericht Saarbrücken dient te beslissen over de proceskosten van de partijen in het hoofdgeding. Kosten die andere betrokkenen hebben gemaakt voor het indienen van opmerkingen bij het Hof komen niet voor vergoeding in aanmerking.

Advies over gegevensbescherming en elektronische direct marketing

De beslissing maakt duidelijk dat bij ongevraagde direct marketing de bescherming van zakelijk handelende natuurlijke personen en de contractenrechtelijke gevolgen van een daaropvolgende overeenkomst afzonderlijk moeten worden beoordeeld. MTR Legal Rechtsanwälte begeleidt ondernemingen, investeerders en particulieren bij juridische kwesties rond de verwerking van persoonsgegevens en elektronische communicatie; meer informatie is te vinden onder juridisch advies over gegevensbeschermingsrecht.

Bronnen

Weitere Beiträge

OLG Düsseldorf bestätigt Repartierung von Netzkapazitäten – Foto: Vitthal Dikonda / Pexels

Nieuws

OLG Düsseldorf bevestigt repartitie van netcapaciteit

19 november 2026

BFH: Volle Erbfallkostenpauschale für Vermächtnisnehmer – Foto: RDNE Stock project / Pexels

Nieuws

BFH: volledige forfaitaire aftrek voor legatarissen

18 november 2026

BGH zum übernahmerechtlichen Squeeze-out – Foto: Rafael Minguet Delgado / Pexels

Nieuws

BGH over de overnamerechtelijke squeeze-out

18 november 2026

Terugbelafspraak plannen

Nu bereikbaar12:12 uur

Wij bellen u op het gewenste tijdstip terug. Direct bevestigd. Kies uw afspraak op onze contactpagina.

Afspraak kiezen

Liever direct spreken? +49 221 9999220