Europäischer Gerichtshof (EuGH, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, TSUE) oddalił odwołanie producenta napojów i jego spółki zależnej dotyczące europejskiej kontroli przejęcia hurtownika napojów (EuGH, wyrok z 8 października 2026 r. – C‑572/25 P). Kluczowe znaczenie miało ustalenie, kiedy koncentracja niepodlegająca obowiązkowi zgłoszenia została podana do wiadomości właściwemu organowi ochrony konkurencji w rozumieniu art. 22 ust. 1 akapit drugi Verordnung (EG) Nr. 139/2004 (rozporządzenia (WE) nr 139/2004 w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw). Sama wiedza o istnieniu planowanej transakcji, zgodnie z wyrokiem, nie rozpoczyna biegu terminu 15 dni roboczych.
Przejęcie Boissons Heintz przez Brasserie Nationale
Producent napojów B. prowadzi w Luksemburgu działalność w zakresie produkcji piwa i wody mineralnej. Jego spółka zależna M., w której posiada 100% udziałów, prowadzi hurtową dystrybucję napojów w Luksemburgu, Francji i Belgii. H. również prowadzi hurtową sprzedaż napojów w Luksemburgu.
31 stycznia 2024 r. B. poinformował o sfinalizowaniu transakcji. M. nabyła wszystkie udziały w hurtowniku H., w wyniku czego B. uzyskał wyłączną kontrolę nad tym przedsiębiorstwem.
Brak zwykłego obowiązku zgłoszenia
Nie zostały osiągnięte właściwe progi obrotów określone w art. 1 rozporządzenia (WE) nr 139/2004. Koncentracja nie miała zatem wymiaru unijnego i nie podlegała obowiązkowi zgłoszenia Komisji Europejskiej na podstawie art. 4 ust. 1 tego rozporządzenia.
W Luksemburgu nie istniał wówczas krajowy system kontroli koncentracji przedsiębiorstw. Zgłoszenie nie było wymagane również w żadnym innym państwie członkowskim Unii Europejskiej ani w państwie będącym stroną Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym.
Odesłanie sprawy do Komisji Europejskiej
22 grudnia 2023 r. B. poinformował luksemburski organ ochrony konkurencji, że M. zamierza przejąć H. 10 stycznia 2024 r. odbyła się rozmowa pomiędzy przedsiębiorstwami uczestniczącymi w transakcji a organem.
Od 17 stycznia 2024 r. organ otrzymywał od osób trzecich informacje dotyczące transakcji. 25 stycznia 2024 r. jedna z tych osób trzecich formalnie wystąpiła o odesłanie planowanej transakcji do Komisji na podstawie art. 22 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 139/2004 i przekazała dodatkowe dane.
7 lutego 2024 r. luksemburski organ ochrony konkurencji zwrócił się do Komisji o zbadanie koncentracji. Decyzją z 14 marca 2024 r. Komisja uwzględniła wniosek o odesłanie i tego samego dnia poinformowała Brasserie Nationale.
Przesłanki określone w art. 22 rozporządzenia w sprawie kontroli koncentracji
Zgodnie z art. 22 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia (WE) nr 139/2004 jedno lub więcej państw członkowskich może zwrócić się do Komisji o zbadanie koncentracji, jeżeli:
-
koncentracja nie ma wymiaru unijnego w rozumieniu art. 1 rozporządzenia,
-
wpływa na handel między państwami członkowskimi oraz
-
grozi znaczącym zakłóceniem konkurencji na terytorium państwa członkowskiego lub państw członkowskich składających wniosek.
Wniosek należy złożyć najpóźniej w terminie 15 dni roboczych od zgłoszenia koncentracji. Jeżeli zgłoszenie nie jest wymagane, zgodnie z art. 22 ust. 1 akapit drugi termin rozpoczyna się z chwilą powiadomienia zainteresowanego państwa członkowskiego.
Luksemburski organ ochrony konkurencji obawiał się znaczącego zakłócenia konkurencji w handlu napojami oraz ograniczenia dostępu do rynku dla zagranicznych producentów. Zgodnie z decyzją Komisji wymagane informacje były dostępne najwcześniej 17 stycznia 2024 r. Wniosek, który wpłynął 7 lutego 2024 r., został zatem złożony w terminie.
Postępowanie przed Gericht der Europäischen Union
3 czerwca 2024 r. B. i M. wnieśli skargę o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji do Gericht der Europäischen Union (Sądu Unii Europejskiej).
Po rozprawie przeprowadzonej na początku marca 2025 r. Gericht der Europäischen Union oddalił skargę wyrokiem z 2 lipca 2025 r. Przedsiębiorstwa podniosły osiem zarzutów. Zarzut drugi dotyczył kwestii zachowania terminu 15 dni roboczych.
Wymogi dotyczące powiadomienia
Sąd dokonał wykładni pojęcia „powiadomienia” na podstawie brzmienia, kontekstu, celu regulacji oraz genezy art. 22 ust. 1 akapit drugi. Ze względu na rozbieżności pomiędzy poszczególnymi wersjami językowymi znaczenia tego pojęcia nie można było ustalić wyłącznie na podstawie jego brzmienia.
Zgodnie z wykładnią Sądu powiadomienie musi pod względem formalnym polegać na aktywnym przekazaniu istotnych informacji właściwemu organowi zainteresowanego państwa członkowskiego. Pod względem treści informacje muszą być wystarczające, aby organ mógł wstępnie ocenić, czy spełnione są przesłanki wystąpienia z wnioskiem o odesłanie.
Nie ma przy tym znaczenia, od kogo pochodzą informacje. Mogą one zostać aktywnie przekazane przez przedsiębiorstwa uczestniczące w transakcji, osoby trzecie lub z innego źródła. Sama informacja o istnieniu transakcji nie jest natomiast wystarczająca.
Skuteczność procedury odesłania
Sąd wskazał, że organ krajowy musi w szczególnie krótkim terminie ocenić, czy spełnione są przesłanki określone w art. 22 ust. 1 akapit pierwszy. Gdyby już sama wiedza o koncentracji powodowała rozpoczęcie biegu terminu, organ musiałby w ciągu 15 dni roboczych samodzielnie zgromadzić obszerne informacje.
Zdaniem Sądu taka wykładnia powodowałaby znaczne obciążenie administracyjne i mogłaby pozbawić mechanizm odesłania jego praktycznej skuteczności. Artykuł 22 nie ustanawia zatem obowiązku aktywnego pozyskiwania przez krajowe organy ochrony konkurencji, po powzięciu wiadomości o transakcji, wszystkich danych niezbędnych do jej ewentualnego odesłania.
Jednocześnie Sąd uznał, że nie powstaje faktyczny obowiązek zgłoszenia. Powiadomienie różni się od formalnego zgłoszenia pod względem formy, treści i celu.
Pewność prawa w odniesieniu do rozpoczęcia biegu terminu
Sąd uznał również, że przyjęta przez niego wykładnia jest zgodna z zasadą pewności prawa. Rozpoczęcie biegu terminu jest związane z aktywnym przekazaniem wystarczających informacji, a zatem nie zależy od nieprzewidywalnych okoliczności, takich jak dostępność publicznie dostępnych danych.
Przedsiębiorstwa uczestniczące w koncentracji mogą przekazać organowi informacje umożliwiające wstępną ocenę. Po upływie terminu rozpoczętego w wyniku takiego przekazania informacji złożenie wniosku o odesłanie nie jest już możliwe.
Sąd nie stwierdził, aby przed 17 stycznia 2024 r. dokonano wystarczającego powiadomienia. Nie zakwestionował zatem przyjęcia przez Komisję tej daty jako początku biegu terminu. Bezskuteczne pozostały również zarzuty dotyczące rzekomo niewystarczającego zbadania zachowania terminu oraz naruszenia zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań i zasady pewności prawa.
Odwołanie przed Europäischer Gerichtshof
29 sierpnia 2025 r. B. i M. wnieśli odwołanie od wyroku Sądu. Odwołanie opierało się na jednym zarzucie podzielonym na dwie części.
Przedsiębiorstwa wniosły o uchylenie wyroku w zakresie, w jakim Sąd dokonał błędnej wykładni pojęcia powiadomienia i potwierdził sposób obliczenia terminu przyjęty przez Komisję. Ponadto domagały się stwierdzenia nieważności decyzji Komisji z 14 marca 2024 r.
Zarzut odwoławczy dotyczył:
-
w części pierwszej – wykładni powiadomienia zainteresowanego państwa członkowskiego,
-
w części drugiej – sposobu obliczenia terminu 15 dni roboczych.
Komisja, luksemburski organ ochrony konkurencji oraz A., którzy popierali stanowisko Komisji, wnieśli o oddalenie odwołania i obciążenie wnoszących odwołanie kosztami postępowania.
EuGH potwierdza wykładnię Sądu
EuGH podzielił wykładnię Sądu. Powiadomienie na podstawie art. 22 ust. 1 akapit drugi musi umożliwiać właściwemu organowi wstępną ocenę, czy planowana transakcja wpływa na handel między państwami członkowskimi i grozi znaczącym zakłóceniem konkurencji na terytorium państwa członkowskiego składającego wniosek.
Brak bezwzględnej przesłanki złożenia wniosku o odesłanie
Wnoszące odwołanie podnosiły, że Sąd błędnie uznał powiadomienie za bezwzględną przesłankę złożenia wniosku o odesłanie. EuGH stwierdził, że argument ten opiera się na błędnym rozumieniu wyroku wydanego w pierwszej instancji.
Sąd określił jedynie wymogi, jakie musi spełniać powiadomienie, jeżeli ma ono rozpocząć bieg terminu. Nie orzekł, że takie powiadomienie jest konieczną przesłanką złożenia wniosku o odesłanie.
Sama wiedza nie rozpoczyna biegu terminu
Zgodnie z wyrokiem art. 22 ust. 1 akapit drugi należy interpretować łącznie z akapitem pierwszym. Ponieważ organ krajowy musi w ciągu 15 dni roboczych ocenić wskazane tam przesłanki, potrzebuje wystarczająco kompletnych informacji.
Sama wiedza o istnieniu koncentracji nie jest w tym celu wystarczająca. W przeciwnym razie organ musiałby w bardzo krótkim czasie zaangażować znaczne zasoby w samodzielne pozyskanie okoliczności faktycznych niezbędnych do przeprowadzenia oceny. Mogłoby to ograniczyć skuteczność mechanizmu odesłania.
EuGH nie uznał, że oznacza to przyznanie krajowym organom ochrony konkurencji prawa do bezczynności. Wykładnia ta wyklucza jedynie, aby już sama wiedza o istnieniu koncentracji rozpoczynała bieg terminu.
Informacje służą również Komisji
Przekazane informacje mają znaczenie nie tylko dla decyzji organu krajowego w sprawie złożenia wniosku o odesłanie. Umożliwiają również Komisji ocenę, czy zamierza ona zbadać koncentrację.
Zgodnie z art. 22 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 139/2004 Komisja ma na to dziesięć dni roboczych od upływu terminu przystąpienia przez inne państwa członkowskie. Zdaniem EuGH również ten krótki okres przemawia za tym, że powiadomienie musi zawierać wystarczające informacje umożliwiające przeprowadzenie wstępnej oceny.
Brak naruszenia zasady pewności prawa
EuGH potwierdził ponadto, że wykładnia ta jest zgodna z zasadą pewności prawa. Rozpoczęcie biegu terminu zależy od możliwego do zweryfikowania zdarzenia: aktywnego przekazania informacji wystarczających do wstępnej oceny przesłanek.
Odmienne stanowisko uzależniałoby początek biegu terminu od niepewnych okoliczności. W szczególności nie byłoby jasne, kiedy organ po raz pierwszy powziął wiadomość o transakcji na podstawie informacji publicznych lub dostępnych z innych źródeł.
Zarzut dotyczący rozgraniczenia zgłoszenia i powiadomienia
Wnoszące odwołanie zarzuciły ponadto, że Sąd pomieszał pojęcia zgłoszenia i powiadomienia. Powiadomienie powinno być mniej sformalizowane niż zgłoszenie.
EuGH uznał ten zarzut za niedopuszczalny. Sąd wyjaśnił, dlaczego powiadomienie różni się od obowiązkowego zgłoszenia zarówno pod względem formy, jak i treści oraz celu. Zdaniem EuGH wnoszące odwołanie nie wskazały konkretnie, jakim błędem prawnym miałaby być obarczona ta część uzasadnienia.
Pierwsza część jedynego zarzutu odwoławczego została zatem częściowo odrzucona jako niedopuszczalna, a w pozostałym zakresie oddalona jako bezzasadna.
Sposób obliczenia terminu pozostaje bez zmian
W drugiej części zarzutu odwoławczego B. i M. twierdziły, że luksemburski organ ochrony konkurencji otrzymał wymagane powiadomienie najpóźniej 10 stycznia 2024 r. Wniosek o odesłanie został zatem ich zdaniem złożony po upływie terminu.
Zarzut ten był bezpośrednio związany z wykładnią pojęcia powiadomienia. Ponieważ EuGH potwierdził wykładnię Sądu, oddalił również drugą część zarzutu odwoławczego jako bezzasadną. Tym samym odwołanie zostało w całości oddalone.
Rozstrzygnięcie o kosztach i dalszy przebieg transakcji
Oprócz własnych kosztów B. i M. ponoszą koszty Komisji Europejskiej, luksemburskiego organu ochrony konkurencji oraz A.
Zgoda w ramach kontroli koncentracji została wydana w fazie I pod warunkiem zbycia działalności H. w kanale HoReCa. Komisja zatwierdziła belgijskiego hurtownika napojów Y. jako nabywcę zbywanej działalności. Komisja dostrzegła ponadto poważne ryzyko, że powstałe w wyniku koncentracji przedsiębiorstwo mogłoby zamknąć konkurującym producentom wody dostęp do rynku na korzyść marki L.
12 stycznia 2026 r. M. poinformowała o przeniesieniu na belgijską grupę Y działalności H. w zakresie dostaw do hoteli, restauracji i kawiarni. Grupa ta kontynuuje działalność pod marką H.
Znaczenie dla europejskiej kontroli koncentracji
Wyrok precyzuje moment rozpoczęcia biegu terminu 15 dni roboczych w przypadku koncentracji, które nie podlegają obowiązkowi zgłoszenia. Decydujące znaczenie ma nie sama wiedza o planowanej transakcji, lecz aktywne przekazanie wystarczających informacji, na podstawie których organ krajowy może wstępnie ocenić przesłanki określone w art. 22 ust. 1 akapit pierwszy.
Tym samym odesłanie sprawy do Komisji pozostaje możliwe również w przypadku transakcji, które nie osiągają europejskich progów obrotów ani nie podlegają krajowej kontroli koncentracji. W kwestiach prawnych dotyczących skutków tego wyroku oraz europejskiego prawa konkurencji MTR Legal oferuje dostosowane do okoliczności konkretnej sprawy doradztwo prawne w zakresie prawa konkurencji.
