Commissie Financiën stemt in met hervorming douane

Stand: 11.11.2026

Commissie Financiën keurt hervorming van de douane goed

De Finanzausschuss des Deutschen Bundestages (Commissie Financiën van de Duitse Bondsdag) heeft ingestemd met het door de Bundesregierung ingediende wetsontwerp voor meer rechtvaardigheid door versterking van de douane en bestrijding van financiële criminaliteit. Onderwerp van de beraadslagingen was de eerder gewijzigde versie van het zogenoemde Zollfinanzgerechtigkeitsgesetz (Duitse wet inzake fiscale rechtvaardigheid bij de douane).

Het regeringsontwerp is opgenomen in Bundestagsdrucksache 21/8282 (parlementair document van de Duitse Bondsdag) van 30 september 2026. De eerste lezing ervan in de plenaire vergadering van de Deutschen Bundestages vond plaats op 9 oktober 2026. Op 2 november 2026 hield de Finanzausschuss een openbare hoorzitting.

Volgens het regeringsontwerp moet de wet op 1 januari 2027 in werking treden. De wetgevingsprocedure is met de instemming van de Finanzausschuss nog niet afgerond.

Herstructurering van de Generalzolldirektion

De hervorming heeft betrekking op de douane, die bijna 49.000 medewerkers telt. Zij moet de structuren van de douane vereenvoudigen en digitaliseren en de organisatie sterker richten op de bestrijding van witwassen, zwartwerk, drugssmokkel en georganiseerde financiële criminaliteit.

Twee nieuwe vakinhoudelijke pijlers

De huidige zes vakdirecties van de Generalzolldirektion moeten worden vervangen door twee vakinhoudelijke pijlers:

• De pijler „Zölle und Steuern“ moet de desbetreffende fiscale en douanegerelateerde taken bundelen.

• De pijler „Sicherheit und Vollzug“ moet de onderzoeks- en handhavingstaken samenbrengen.

Onderzoeks- en handhavingseenheden moeten op deze wijze nauwer met elkaar worden verbonden. De leiding van de douane moet voortaan bestaan uit drie vicepresidenten. Het Zollkriminalamt en de Zentralstelle für Sanktionsdurchsetzung moeten blijven bestaan en in de Generalzolldirektion worden geïntegreerd.

Bij de lokale douaneautoriteiten zijn bovendien speciale eenheden voorzien voor de behandeling van complexe gevallen van internationaal witwassen. Volgens het Bundesministerium der Finanzen geeft de wet gedeeltelijk uitvoering aan het Gemeinsamer Aktionsplan gegen Organisierte Kriminalität van februari 2026 en het Aktionsplan gegen Steuer- und Finanzkriminalität van juli 2026.

Digitale instrumenten en handhaving van sancties

De hervorming omvat daarnaast nieuwe bevoegdheden voor de handhaving van internationale sancties. Tegelijkertijd moet de rol van de Financial Intelligence Unit worden versterkt, onder meer in verband met de financiering van de verspreiding van massavernietigingswapens.

Tot de beoogde instrumenten behoren de inbeslagneming van cryptoactiva, de controle van elektronische vervoersinformatie en het gebruik van kunstmatige intelligentie. Daarmee moeten gegevens sneller worden geanalyseerd en de onderzoeks- en controlemogelijkheden van de douane worden uitgebreid.

De gewijzigde versie bepaalt bovendien dat de douane toegang krijgt tot het Ausländerzentralregister. Deze bepaling is pas in een later stadium van de wetgevingsprocedure aan het ontwerp toegevoegd.

Bestuurlijke veiligstelling van vermogen

Een wezenlijk onderdeel van het ontwerp is de bestuurlijke opsporing en veiligstelling van vermogen. Vermogensbestanddelen van onduidelijke herkomst met een waarde van meer dan 100.000 euro moeten onder minder strenge voorwaarden kunnen worden geconfisqueerd wanneer zij niet aan een specifiek strafbaar feit kunnen worden gekoppeld.

Volgens het standpunt van de Deutschen Anwaltvereins wordt een vermogensbestanddeel geacht van onduidelijke herkomst te zijn wanneer er gegronde twijfel bestaat over de rechtmatige herkomst ervan. De vereniging bekritiseerde dat de beoogde regeling feitelijk leidt tot een omkering van de bewijslast ten nadele van de betrokkenen. Daarentegen sprak de als deskundige gehoorde Deutsche Zoll- und Finanzgewerkschaft zich uitdrukkelijk uit voor de invoering van dit instrument.

Beslissing door een meervoudige kamer

De door de Finanzausschuss gewijzigde versie bepaalt dat over de confiscatie van het vermogen niet uitsluitend door één alleensprekende rechter wordt beslist. In plaats daarvan moet de beslissing worden opgedragen aan een meervoudige kamer van rechters in belastingzaken. Daarmee moet de bescherming van de grondrechten binnen de procedure worden versterkt.

De bepalingen moeten een evenwicht tot stand brengen tussen een doeltreffende bestrijding van georganiseerde criminaliteit en de rechtsstatelijke vereisten voor inmenging in het eigendomsrecht. De bestuurlijke veiligstelling van vermogen is in het bijzonder gericht tegen vermogensbestanddelen waarvan de herkomst niet aannemelijk kan worden verklaard, zonder dat koppeling aan een concreet strafbaar feit mogelijk is.

Verdere ontwikkeling van de douanehervorming

Het Zollfinanzgerechtigkeitsgesetz vormt een onderdeel van de geplande maatregelen tegen witwassen en fiscale en financiële criminaliteit. De Deutsche Zoll- und Finanzgewerkschaft pleitte tijdens de hoorzitting daarnaast voor een digitaal centrum bij de Generalzolldirektion, dat rechtstreeks onder de president van de autoriteit moet vallen.

Voor ondernemingen, investeerders en vermogende particulieren kunnen de beoogde onderzoeks-, veiligstellings- en confiscatiebevoegdheden met name bij fiscaal relevante vermogensstructuren van aanzienlijke betekenis worden. MTR Legal adviseert over vraagstukken op het snijvlak van de toerekening van vermogen, het belastingrecht en bestuursrechtelijke procedures in het kader van de juridische advisering op het gebied van belastingrecht.