Giften aan in het buitenland gevestigde algemeen nut beogende organisaties kunnen in beginsel fiscaal in aanmerking worden genomen. Het volstaat echter niet dat de buitenlandse organisatie volgens het recht van haar vestigingsstaat als algemeen nut beogend is erkend. Ook moet aan de Duitse wettelijke voorwaarden voor algemeen nut zijn voldaan. Dit heeft het Bundesfinanzhof (BFH, Duitse federale belastingrechter) met zijn arrest van 1 oktober 2025 (X R 20/22, zaaknummer) opnieuw bevestigd.
De uitspraak is van bijzonder belang voor giften aan stichtingen die in een derde land zijn gevestigd, met name in Zwitserland. Het BFH maakt duidelijk dat op de binnenlandse donateur een omvangrijke bewijsplicht rust ten aanzien van de fiscale voorwaarden voor de giftenaftrek. De enkele erkenning van het algemeen nut door de buitenlandse belastingautoriteiten volstaat niet.
Gift aan een Zwitserse stichting
Aan de procedure lag een aanzienlijke gift aan een in Zwitserland gevestigde stichting ten grondslag. De inmiddels overleden schenkster had in het belastingjaar 2017 een hoog bedrag aan een Zwitserse stichting overgemaakt. Het doel van de stichting was de ondersteuning van kinderen en jongvolwassenen.
De stichting was naar Zwitsers recht als algemeen nut beogend erkend en was vanwege haar activiteiten vrijgesteld van de Zwitserse belastingplicht. Er was een dienovereenkomstige bevestiging van de bevoegde kantonnale belastingdienst beschikbaar.
De eiser, die enig erfgenaam van de schenkster was, verzocht om de gift als bijzondere uitgave in aanmerking te nemen overeenkomstig § 10b EStG (Einkommensteuergesetz, Duitse wet op de inkomstenbelasting).
Finanzamt wijst giftenaftrek af
Het Finanzamt (Duitse belastingdienst) wees de giftenaftrek af. Het verlangde daarentegen bewijs dat de Zwitserse stichting ook voldeed aan de voorwaarden van het Duitse recht inzake algemeen nut.
Daartoe verzocht de belastingdienst in het bijzonder om de volgende stukken:
-
De statuten respectievelijk de stichtingsakte;
-
Activiteitenverslagen;
-
Overzichten van inkomsten en uitgaven;
-
Kasverslagen;
-
Vermogensoverzichten, met inbegrip van de vorming van reserves;
-
Bewijsstukken betreffende de ontvangst en de doelgebonden besteding van giften;
-
Notulen van de bestuursvergaderingen.
De eiser overlegde onder meer de oprichtingsakte, een uittreksel uit het handelsregister, de Zwitserse verklaring van belastingvrijstelling en het jaarverslag over 2017.
Volgens zijn eigen verklaring kon hij de aanvullende stukken niet verkrijgen, omdat de stichting deze niet aan hem wilde respectievelijk kon verstrekken. Hij stelde daarom voor dat het Finanzamt de ontbrekende stukken in het kader van de informatie-uitwisseling rechtstreeks bij de Zwitserse belastingdienst zou opvragen.
Het Finanzamt wees dit af.
Beroep bij het Finanzgericht München zonder succes
Ook het daaropvolgende beroep bij het Finanzgericht München (belastingrechter München) bleef zonder succes (uitspraak van 31 maart 2022 – 10 K 1766/20, zaaknummer).
De eiser zette zijn vordering vervolgens voort in Revision (cassatieberoep).
Centraal stond nu met name de vraag of de weigering van de giftenaftrek verenigbaar is met het door het Unierecht gewaarborgde vrije verkeer van kapitaal overeenkomstig Art. 63 AEUV (Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie).
BFH verwerpt het cassatieberoep
Het BFH verwierp het cassatieberoep als ongegrond.
Volgens de X. Senat (Tiende Kamer) had de eiser niet aangetoond dat de Zwitserse stichting voldeed aan de voorwaarden die voor een belastingvrijstelling naar Duits recht vereist zijn.
Doorslaggevend waren in dit verband § 10b Abs. 1 EStG in samenhang met § 50 Abs. 1 EStDV (Einkommensteuer-Durchführungsverordnung, Duitse uitvoeringsverordening inzake de inkomstenbelasting) en de bepalingen inzake algemeen nut van §§ 51 ff. AO (Abgabenordnung, Duits fiscaal wetboek).
Het BFH formuleerde hierover drie belangrijke kernoverwegingen (vrij vertaald):
-
Het vrije verkeer van kapitaal krachtens Art. 63 AEUV wordt niet geschonden doordat de fiscale inaanmerkingneming van een gift aan een in Zwitserland gevestigde stichting wordt onderworpen aan de nationale vereisten die gelden in de lidstaat van de donateur.
-
Bij giften aan een buitenlandse rechtspersoon rust de bewijsplicht dat aan de uit deze vereisten voortvloeiende voorwaarden is voldaan op de binnenlandse donateur.
-
De nationale wetgever is niet verplicht een naar buitenlands recht toegekende status van algemeen nut te erkennen.
Daarmee bevestigt het BFH dat de fiscale erkenning van een buitenlandse stichting niet uitsluitend afhankelijk is van haar fiscale behandeling in de vestigingsstaat. Doorslaggevend is veeleer of de stichting voldoet aan de Duitse vereisten voor algemeen nut.
Formeel en materieel algemeen nut moeten worden aangetoond
Met het arrest verduidelijkte het BFH dat de vereisten voor de giftenaftrek zowel betrekking hebben op de statuten respectievelijk de stichtingsakte als op het feitelijke bestuur.
Vereisten voor de formele statutaire voorwaarden
Bijzonder belang komt toe aan de statuten respectievelijk de oprichtingshandeling van de stichting.
Volgens § 59 AO moet uit de relevante oprichtingsdocumenten blijken welk fiscaal begunstigd doel de rechtspersoon nastreeft en dat dit doel uitsluitend en rechtstreeks wordt verwezenlijkt.
§ 60 Abs. 1 AO vereist bovendien dat de statutaire doelstellingen en de wijze waarop deze worden verwezenlijkt zo nauwkeurig zijn omschreven dat aan de hand van de statuten kan worden beoordeeld of aan de voorwaarden voor fiscale begunstiging is voldaan.
In de berechte zaak constateerde het BFH reeds ten aanzien van de stichtingsakte aanzienlijke problemen.
De bevordering van jeugdzorg en beroepsonderwijs kon weliswaar in beginsel worden aangemerkt als een doel van algemeen nut in de zin van § 52 Abs. 2 AO. Er bestonden echter twijfels over de daarnaast opgenomen liefdadigheidsdoeleinden. In het bijzonder ontbrak een voldoende concrete omschrijving van de groep personen die vanwege persoonlijke of economische behoeftigheid voor ondersteuning in aanmerking kwam, alsmede van de criteria aan de hand waarvan de ondersteuning moest worden verleend.
Bovendien bleek volgens het BFH onvoldoende duidelijk uit de stichtingsakte dat de genoemde doelen uitsluitend en rechtstreeks moesten worden nagestreefd.
Een in de stichtingsakte voorzien aanvullend reglement, dat mogelijk voor een nadere concretisering had kunnen worden gebruikt, werd door de eiser niet overgelegd. Daarmee ontbrak reeds voldoende bewijs dat aan de formele statutaire voorwaarden was voldaan.
Het BFH benadrukt in dit verband dat onduidelijkheden in de statuten voor rekening komen van degene die zich op de fiscale begunstiging beroept.
Vereisten voor het feitelijke bestuur
Los van de gebreken in de stichtingsakte strandde de giftenaftrek ook op het ontbreken van bewijs van het feitelijke bestuur.
Volgens § 63 Abs. 1 AO moet het feitelijke bestuur gericht zijn op de uitsluitende en rechtstreekse verwezenlijking van de fiscaal begunstigde doelen. Overeenkomstig § 63 Abs. 3 AO moet dit worden aangetoond door middel van een deugdelijke administratie van de inkomsten en uitgaven.
Ondanks een dienovereenkomstig verzoek van het Finanzamt had de eiser hiervoor onvoldoende stukken overgelegd. In het bijzonder ontbraken bewijsstukken aan de hand waarvan kon worden nagegaan hoe de stichting haar financiële middelen feitelijk had besteed.
Het overgelegde jaarverslag 2017 bevatte slechts een cirkeldiagram met procentuele gegevens over de besteding van de middelen. Dit volstond volgens het BFH niet.
Daarmee ontbrak ook het bewijs dat aan de materiële voorwaarden voor algemeen nut was voldaan.
Bewijsplicht rust op de binnenlandse donateur
Van bijzonder praktisch belang is het oordeel van het BFH over de verdeling van de bewijslast.
Bij een binnenlandse algemeen nut beogende rechtspersoon bevinden de relevante stukken zich doorgaans bij de organisatie zelf. De belastingdienst kan haar fiscale omstandigheden rechtstreeks controleren.
Bij een buitenlandse rechtspersoon is de situatie anders. Omdat de buitenlandse organisatie niet op dezelfde wijze aan de Duitse fiscale aangifteverplichtingen is onderworpen, rust de bewijsplicht ten aanzien van het feitelijke bestuur op de binnenlandse donateur.
Deze moet er derhalve voor zorgen dat de vereiste informatie en stukken hem ter beschikking staan. Het BFH acht deze verdeling van de bewijslast ook Unierechtelijk toelaatbaar.
Volgens het BFH kan in beginsel redelijkerwijs van een donateur worden verlangd dat hij van de begunstigde organisatie stukken verkrijgt waaruit met name de doelstellingen van de organisatie en de correcte omgang met de geschonken gelden blijken.
Volgens het BFH bestaat er voor de Duitse belastingdienst geen verplichting om ontbrekende stukken zelfstandig bij de buitenlandse belastingdienst op te vragen.
Geen automatische erkenning van buitenlandse status van algemeen nut
De eiser had zich met name beroepen op Art. 63 AEUV. Deze bepaling waarborgt het vrije verkeer van kapitaal tussen de lidstaten en tussen lidstaten en derde landen. Volgens de rechtspraak van het EuGH (Gerichtshof van de Europese Unie) kunnen ook giften binnen de werkingssfeer van deze fundamentele vrijheid vallen.
De eiser voerde daarom aan dat de Duitse voorschriften inzake de giftenaftrek er niet toe mochten leiden dat giften aan buitenlandse organisaties werden benadeeld ten opzichte van giften aan binnenlandse organisaties.
Het BFH volgde deze redenering uiteindelijk niet. Het verduidelijkte dat het de lidstaten in beginsel vrijstaat zelf de voorwaarden voor de fiscale bevordering van doelen van algemeen nut vast te stellen. Een buitenlandse organisatie hoeft daarom niet uitsluitend vanwege het feit dat zij in haar vestigingsstaat als algemeen nut beogend geldt, fiscaal te worden erkend.
Duitsland mag de fiscale inaanmerkingneming van een gift veeleer afhankelijk stellen van de voorwaarde dat aan de vereisten van het Duitse recht inzake algemeen nut is voldaan.
Belangrijke beperking
Er moet echter rekening worden gehouden met een belangrijke beperking: het BFH hoefde in de concrete procedure niet definitief te beslissen of de aanvullende voorwaarden van § 10b Abs. 1 Satz 3 bis 6 EStG, in het bijzonder de vereisten inzake wederzijdse bijstand en bijstand bij invordering met betrekking tot buitenlandse begunstigden van giften, verenigbaar zijn met Art. 63 AEUV.
De giftenaftrek strandde reeds op het feit dat onvoldoende was aangetoond dat de stichting naar Duits recht als algemeen nut beogend kwalificeerde.
Het arrest bevat daarom geen definitieve Unierechtelijke beoordeling van deze aanvullende voorwaarden.
Van belang is dat sinds 2025 het Zuwendungsempfängerregister (Duits register van begunstigden van giften) doorslaggevend is: zonder inschrijving van de buitenlandse begunstigde van de gift in dit register komt giftenaftrek niet langer in aanmerking. Voor actuele giften aan buitenlandse organisaties komt deze formele drempel dus bovenop de door het BFH benadrukte bewijsvereisten ten aanzien van de formele statutaire en materiële voorwaarden.
Juridische gevolgen voor de adviespraktijk
De uitspraak is van aanzienlijk praktisch belang voor het fiscaalrechtelijke advies aan donateurs, erfgenamen en algemeen nut beogende organisaties met internationale aanknopingspunten.
Buitenlandse verklaringen van algemeen nut volstaan niet
Een buitenlandse verklaring van belastingvrijstelling vormt weliswaar een belangrijke aanwijzing, maar geeft niet automatisch recht op de Duitse giftenaftrek.
Ook een naar buitenlands recht erkende stichting moet voldoen aan de Duitse vereisten van §§ 51 ff. AO.
Bij de advisering moet daarom reeds vóór het doen van de gift worden onderzocht of de statuten respectievelijk de oprichtingshandeling van de stichting voldoen aan de vereisten van het Duitse recht inzake algemeen nut.
Documentatie vóór het doen van de gift waarborgen
De uitspraak laat zien dat het verkrijgen van de vereiste stukken nadat de gift is gedaan aanzienlijke problemen kan opleveren.
Donateurs moeten daarom reeds vóór de gift met de buitenlandse organisatie bespreken of deze bereid en in staat is de vereiste bewijsstukken ter beschikking te stellen. Hiertoe behoren in het bijzonder:
-
Oprichtingsdocumenten en statuten;
-
Bewijsstukken betreffende de fiscaal begunstigde doelen;
-
Activiteitenverslagen;
-
Overzichten van inkomsten en uitgaven;
-
Vermogensoverzichten;
-
Bewijsstukken betreffende de concrete besteding van de geschonken gelden;
-
Documentatie van het feitelijke bestuur.
Met name bij grotere giften is een voorafgaande fiscaalrechtelijke beoordeling van de ontvangende organisatie aan te bevelen.
Statuten van buitenlandse stichtingen controleren
Voor buitenlandse stichtingen die regelmatig giften uit Duitsland ontvangen, bestaat een concrete noodzaak tot handelen.
Hun statuten moeten zo zijn opgesteld dat aantoonbaar aan de voorwaarden van §§ 51 bis 68 AO wordt voldaan.
In het bijzonder moeten de fiscaal begunstigde doelen voldoende concreet worden omschreven.
Bij liefdadigheidsdoeleinden moet erop worden gelet dat de begunstigde groep personen en de voorwaarden voor behoeftigheid voldoende nauwkeurig zijn bepaald.
Ook het uitsluitend en rechtstreeks nastreven van de doelen moet ondubbelzinnig uit de oprichtingsdocumenten blijken.
Bijzondere risico’s bij giften aan derde landen
De uitspraak betreft een in Zwitserland gevestigde stichting. Zij is daarom met name van belang voor giften aan organisaties buiten de EU en de EER.
Naast de algemene vereisten inzake algemeen nut moeten hierbij ook de bijzondere voorwaarden van § 10b Abs. 1 Satz 3 bis 6 EStG in acht worden genomen.
In het bijzonder moet worden onderzocht of aan de wettelijke vereisten inzake wederzijdse bijstand en bijstand bij invordering is voldaan.
Er moet echter rekening mee worden gehouden dat het BFH in de onderhavige procedure niet definitief heeft getoetst of deze aanvullende voorwaarden verenigbaar zijn met Art. 63 AEUV.
De uitspraak mag daarom niet aldus worden opgevat dat alle Unierechtelijke vragen over de giftenaftrek bij giften aan derde landen reeds definitief zijn beantwoord.
Buitenlandse giften vereisen een zorgvuldige fiscale voorbereiding
Met het arrest van 1 oktober 2025 (X R 20/22) bevestigt het BFH de strenge voorwaarden voor de fiscale aftrek van giften aan buitenlandse stichtingen.
Wie grotere bedragen aan buitenlandse stichtingen wil schenken, moet de mogelijkheid van fiscale erkenning van de organisatie niet pas in het kader van de aanslag inkomstenbelasting laten beoordelen.
De statuten, het feitelijke bestuur en de documentatie over de besteding van de middelen moeten veeleer reeds vóór het doen van de gift zorgvuldig worden gecontroleerd.
Anders dreigt, ondanks het feitelijke algemeen nut en een dienovereenkomstige erkenning in het buitenland, het volledige verlies van de fiscale giftenaftrek.
MTR Legal Rechtsanwälte begeleidt ondernemingen, investeerders en vermogende particulieren bij fiscaalrechtelijke vraagstukken. Meer informatie vindt u onder juridisch advies in het belastingrecht.
