Deutsche Bundestag (niemiecki parlament federalny) przeprowadził 14 października 2026 r. pierwsze czytanie rządowego projektu Gesetz zur Stärkung der genossenschaftlichen Rechtsform (ustawy o wzmocnieniu spółdzielczej formy prawnej). Po 30-minutowej debacie projekt ujęty w Bundestagsdrucksache 21/8410 (druk parlamentarny Bundestagu nr 21/8410) został skierowany do dalszych prac do właściwej przedmiotowo Komisji Prawnej. Ostateczna decyzja nie została jeszcze podjęta.
Prawo spółdzielcze ma zostać zmodernizowane
Projekt rządowy ma przyspieszyć zakładanie spółdzielni, rozwinąć procedury cyfrowe oraz dostosować organizacyjne warunki ramowe funkcjonowania spółdzielni. Projekt ustawy służy jednocześnie realizacji porozumienia zawartego w umowie koalicyjnej na 21. kadencję i nawiązuje do projektu ujętego w Bundestagsdrucksache 20/14501, nad którym prac nie zakończono w poprzedniej kadencji.
Wpis w ciągu 20 dni roboczych
Centralnym elementem projektu jest przyspieszenie postępowania rejestrowego, określane jako „gwarancja założenia spółdzielni w ciągu 20 dni”. Sądy rejestrowe mają w przyszłości co do zasady wpisywać nowo utworzoną spółdzielnię do rejestru w ciągu 20 dni roboczych od otrzymania kompletnej dokumentacji założycielskiej.
Przewidziany termin zakłada zatem przedłożenie wszystkich dokumentów wymaganych do dokonania wpisu. Dotyczy on postępowania przed sądem rejestrowym i ma ograniczyć okres między wpłynięciem kompletnej dokumentacji a dokonaniem wpisu.
Zmniejszenie obowiązków informacyjnych przedsiębiorców
Projekt rządowy szacuje oczekiwane roczne odciążenie gospodarki na około 536 000 euro. Cała ta kwota ma wynikać z obniżenia kosztów biurokratycznych związanych z obowiązkami informacyjnymi.
Oprócz przyspieszenia postępowania projekt zawiera dalsze przepisy dotyczące cyfryzacji procesów z zakresu prawa spółdzielczego. Ma to pozwolić na dostosowanie ustawowych warunków ramowych do cyfrowych procesów komunikacyjnych i administracyjnych.
Zmiany dotyczące członkostwa i struktury zarządzania
Planowana reforma dotyczy nie tylko procedury zakładania spółdzielni i postępowania rejestrowego. Przewidziano również zmiany wymogów odnoszących się do składu członkowskiego, a także kompetencji i składu zarządu.
Minimalna liczba członków
Zgodnie z projektem spółdzielnia musi mieć co najmniej trzech członków. Przy ustalaniu tej minimalnej liczby osoby prawne mają pod pewnymi warunkami nie być uwzględniane, jeżeli są reprezentowane przez te same osoby.
Projekt precyzuje tym samym, których członków uwzględnia się przy ustalaniu wymaganej ustawowo minimalnej liczby członków. Decydujące znaczenie mają przewidziane w toku prac legislacyjnych przesłanki dotyczące poszczególnych stosunków reprezentacji.
Ograniczenie liczby członków-inwestorów
Ma zostać wprowadzony górny limit liczby członków-inwestorów. Ich udział nie będzie mógł przekraczać 50 procent ogólnej liczby członków.
Regulacja ogranicza zatem liczbowy udział takich członków w spółdzielni. Przewidziany limit dotyczy liczby członków, a nie wysokości posiadanych przez nich udziałów.
Rozszerzenie związania zarządu poleceniami
Ma zostać rozszerzony zakres stosowania przewidzianego w statucie związania zarządu poleceniami. Decydujący w tym zakresie próg ma wzrosnąć z dotychczasowych 20 do 150 członków.
W poprzedzającym projekcie ministerialnym przewidywano jeszcze limit 1500 członków. Natomiast projekt rządowy przyjęty przez Bundeskabinett (niemiecki federalny gabinet ministrów) 15 lipca 2026 r. przewiduje niższy próg wynoszący 150 członków.
Regulacje dotyczące czasowej niezdolności członków zarządu do pełnienia funkcji
Projekt odnosi się ponadto do sytuacji, w których członkowie zarządu czasowo nie mogą pełnić swojej funkcji. Dotyczy to w szczególności ochrony macierzyństwa, urlopu rodzicielskiego, sprawowania opieki i choroby.
Zawieszenie pełnienia funkcji w zarządzie
W odniesieniu do wskazanych okoliczności osobistych mają zostać wprowadzone przepisy ustawowe dotyczące zawieszenia pełnienia funkcji w zarządzie. Mają one regulować czasową niezdolność członka zarządu do pełnienia funkcji bez pozostawiania bez uregulowania jego statusu jako członka organu oraz związanych z nim kwestii strukturalnych.
Przewidziane regulacje dotyczą następujących przypadków:
-
Pełnienie funkcji w zarządzie będzie mogło zostać zawieszone na okres ochrony macierzyństwa.
-
Zawieszenie ma być również możliwe w związku z urlopem rodzicielskim.
-
Regulacją mają zostać objęte przerwy związane ze sprawowaniem opieki.
-
To samo dotyczy okresów niezdolności do pełnienia funkcji z powodu choroby.
Na okres przejściowy rada nadzorcza ma powoływać zastępczego członka zarządu.
Zmniejszenie liczby członków zarządu poniżej wymaganego minimum
Na wypadek śmierci członka zarządu projekt przewiduje szczególną regulację przejściową. W takim przypadku liczba członków zarządu będzie mogła być niższa od wymaganej przez okres nieprzekraczający sześciu miesięcy.
Ograniczenie czasowe ma umożliwić przejściowe odstępstwo od wymaganego składu. Po upływie tego okresu ustawowe i statutowe wymogi dotyczące składu zarządu muszą być ponownie spełnione.
Dalszy przebieg procesu legislacyjnego
Po pierwszym czytaniu w Bundestagu projekt rządowy znajduje się obecnie we właściwej przedmiotowo Komisji Prawnej. Komisja prowadzi dalsze prace merytoryczne nad przewidzianymi zmianami. Ponieważ postępowanie parlamentarne nie zostało jeszcze zakończone, treść i zakres planowanych przepisów mogą ulec zmianie do czasu podjęcia ostatecznej uchwały.
Reforma dotyczy istotnych obszarów zakładania spółdzielni, kształtowania statutów, członkostwa i organizacji zarządzania spółdzielniami. Przedsiębiorcy, inwestorzy i inni zainteresowani, którzy mają pytania prawne dotyczące tych struktur z zakresu prawa spółek, mogą uzyskać w MTR Legal dostosowane do konkretnego stanu faktycznego doradztwo prawne w zakresie prawa spółek.
