Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wyrokiem z 15 października 2026 r. w sprawie C-120/25 szeroko zinterpretował pojęcie dystrybutora w europejskich przepisach dotyczących etykietowania energetycznego. Zgodnie z tym wyrokiem za dystrybutora uznaje się również osobę, która w ramach swojej działalności gospodarczej organizuje internetowy konkurs z nagrodami i oferuje telewizor jako nagrodę. W reklamie wizualnej musi ona zatem podać klasę efektywności energetycznej urządzenia oraz zakres klas efektywności dostępnych na etykiecie.
Spór dotyczący oznakowania telewizora oferowanego jako nagroda
Newsletter internetowy bez informacji o efektywności energetycznej
Pozwana spółka prowadzi wielopartnerski program bonusowy służący budowaniu lojalności klientów i pozyskiwaniu klientów dla uczestniczących w nim przedsiębiorstw partnerskich. Użytkownicy mogą otrzymywać punkty za zakupy, a po zgromadzeniu określonej minimalnej liczby wykorzystywać je do dokonywania płatności w przedsiębiorstwach partnerskich.
1 lutego 2022 r. przedsiębiorstwo reklamowało w newsletterze internetowym konkurs, w którym codziennie można było wygrać nową nagrodę. Wśród oferowanych nagród znajdowały się dwa egzemplarze konkretnie wskazanego modelu telewizora. Newsletter zawierał zarówno ilustrację telewizora, jak i tabelaryczne zestawienie możliwych do wygrania nagród.
Zarówno przy ilustracji, jak i w zestawieniu brakowało jednak dwóch informacji:
-
Zgodnie z informacjami zawartymi w postanowieniu odsyłającym, które Bundesgerichtshof (BGH, Federalny Trybunał Sprawiedliwości) musi jeszcze ostatecznie ocenić, nie wskazano klasy efektywności energetycznej telewizora oferowanego jako nagroda.
-
Zgodnie z tymi informacjami nie podano również zakresu klas efektywności dostępnych na etykiecie energetycznej dla tej grupy produktów.
Stowarzyszenie ochrony konkurencji zakwestionowało tę formę reklamy. Po tym, jak jego wezwanie do zaniechania naruszeń nie odniosło skutku, wniosło do Landgericht München I (Sądu Krajowego Monachium I) powództwo o zaniechanie naruszeń.
Odmienna ocena sądów niższych instancji
Landgericht München I wyrokiem zaocznym nakazał pozwanej między innymi zaniechanie reklamy wizualnej określonego modelu wyświetlacza elektronicznego, jeżeli brakuje wymaganych prawem informacji dotyczących efektywności energetycznej. Po wniesieniu przez pozwaną sprzeciwu sąd podtrzymał to rozstrzygnięcie.
Oberlandesgericht München (Wyższy Sąd Krajowy w Monachium) uchylił następnie wyrok i oddalił powództwo jako bezzasadne. W jego ocenie pozwana nie była dystrybutorem w rozumieniu art. 2 pkt 13 rozporządzenia (UE) 2017/1369. Konkurs z nagrodami nie służy oferowaniu ani wystawianiu tych produktów do sprzedaży, najmu lub sprzedaży ratalnej. Zgodnie z tym stanowiskiem uczestnicy nie decydowali się ponadto na telewizor, lecz jedynie na udział w konkursie.
Stowarzyszenie wniosło od tego rozstrzygnięcia rewizję do Bundesgerichtshof. Domagało się uchylenia wyroku sądu odwoławczego i przywrócenia rozstrzygnięcia Landgericht München I.
Właściwe przepisy dotyczące etykietowania energetycznego
Definicja dystrybutora
Art. 2 pkt 13 rozporządzenia (UE) 2017/1369 definiuje dystrybutora jako detalistę lub inną osobę fizyczną lub prawną, która w ramach działalności handlowej oferuje do sprzedaży, wynajmu lub sprzedaży ratalnej lub wystawia produkty klientom lub instalatorom, odpłatnie lub nieodpłatnie.
Zgodnie z art. 2 pkt 16 rozporządzenia klient oznacza osobę fizyczną lub prawną, która kupuje, wynajmuje lub otrzymuje produkt na własny użytek. Nie ma przy tym znaczenia, czy działa ona w celach niezwiązanych z działalnością handlową, gospodarczą, rzemieślniczą lub zawodową, czy też w takich celach.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 lit. a rozporządzenia dystrybutorzy muszą eksponować etykietę dostarczoną przez dostawcę w widoczny sposób. Obowiązek ten ma wyraźnie zastosowanie również do internetowej sprzedaży na odległość.
Obowiązki informacyjne w reklamie
Art. 6 akapit pierwszy lit. a rozporządzenia (UE) 2017/1369 zobowiązuje dostawców i dystrybutorów do wskazywania w reklamie wizualnej lub technicznych materiałach promocyjnych dotyczących konkretnego modelu następujących informacji:
-
Należy podać klasę efektywności energetycznej reklamowanego produktu.
-
Należy również wskazać zakres klas efektywności dostępnych na etykiecie.
W odniesieniu do wyświetlaczy elektronicznych wymóg ten został doprecyzowany w art. 4 lit. d rozporządzenia delegowanego (UE) 2019/2013. Zgodnie z nim każda reklama wizualna konkretnego modelu wyświetlacza elektronicznego, w tym reklama internetowa, musi zawierać obie informacje.
Pytanie Bundesgerichtshof skierowane do TSUE
Bundesgerichtshof uznał, że wyjaśnienia wymaga kwestia, czy organizatora internetowego konkursu z nagrodami należy uznać za dystrybutora w odniesieniu do telewizora oferowanego jako nagroda. Od tego zależało, czy należało spełnić wymogi dotyczące podania klasy efektywności energetycznej oraz dostępnego zakresu klas. Postanowieniem z 23 stycznia 2025 r. (sygn. akt I ZR 53/24) BGH zdecydował o skierowaniu tego pytania do TSUE.
Sąd wskazał, że nieodpłatna sprzedaż nie odpowiada ani niemieckiemu prawu cywilnemu, ani przyjętemu w prawie Unii rozumieniu umowy sprzedaży. Jednocześnie pojęcie klienta może obejmować również osoby, które otrzymują produkt bez świadczenia wzajemnego.
Inną możliwą interpretacją było uznanie wystawiania produktu za samodzielną alternatywę wobec oferowania go do sprzedaży, najmu lub sprzedaży ratalnej. W takim przypadku decydujące mogło być to, czy przedstawienie telewizora jako nagrody w internetowym konkursie stanowi już wystawianie w rozumieniu rozporządzenia.
W opinii z 26 lutego 2026 r. rzecznik generalna zaproponowała uznanie organizatora takiego internetowego konkursu z nagrodami za dystrybutora. Jej zdaniem powinien on być zobowiązany do podania klasy efektywności energetycznej oraz zakresu klas efektywności.
Szeroka wykładnia pojęcia dystrybutora
Różnice między wersjami językowymi
TSUE stwierdził najpierw, że telewizor jest produktem związanym z energią w rozumieniu rozporządzenia (UE) 2017/1369. Interpretując pojęcie dystrybutora, uwzględnił jego brzmienie, kontekst regulacyjny oraz cele rozporządzenia.
Niemiecka wersja językowa różni się w tym zakresie od kilku innych wersji językowych. Zgodnie z niemieckim brzmieniem zarówno oferowanie, jak i wystawianie można pod względem językowym odnieść do celu sprzedaży, najmu lub sprzedaży ratalnej. W takim ujęciu działanie w ramach działalności gospodarczej oraz związek z jedną z tych form umowy musiałyby występować łącznie.
Inne wersje językowe wyraźniej oddzielają oferowanie produktu do sprzedaży, najmu lub sprzedaży ratalnej od jego wystawiania. Zgodnie z tym rozumieniem już samo wystawianie produktu w ramach działalności gospodarczej może prowadzić do uznania danej osoby za dystrybutora. W ocenie Trybunału dodatek „odpłatnie lub nieodpłatnie” odnosi się we wszystkich analizowanych wersjach językowych zarówno do wymienionych form umowy, jak i do wystawiania.
Brzmienie przepisu nie wyklucza zatem objęcia pojęciem dystrybutora również osób, które wystawiają produkt związany z energią z innych powodów niż uzyskanie świadczenia pieniężnego.
Cele etykietowania energetycznego
Rozporządzenie ma umożliwiać klientom wybór bardziej efektywnych produktów na podstawie jednolitych informacji oraz zmniejszenie zużycia energii. Prawidłowe, adekwatne i porównywalne informacje mają ułatwiać wybór produktów o niższym zużyciu energii. Jednocześnie mają wspierać innowacje i inwestycje w produkcję wyrobów o większej efektywności energetycznej.
Zdaniem TSUE wąska wykładnia, obejmująca wyłącznie działania ukierunkowane na uzyskanie świadczenia pieniężnego, mogłaby naruszyć realizację tych celów. Informacje o efektywności energetycznej mogą mieć istotne znaczenie dla decyzji o nabyciu lub użytkowaniu produktu. Mniej efektywne urządzenia mogą ponadto powodować wyższe koszty eksploatacji.
Wymogi dotyczące etykietowania energetycznego mają ponadto przynosić korzyści przedsiębiorstwom, które opracowują i oferują produkty o szczególnie wysokiej efektywności energetycznej. W swojej wykładni Trybunał uwzględnił również nadrzędne cele rozporządzenia w zakresie efektywności energetycznej oraz ochrony środowiska i klimatu.
Rozwój definicji ustawowej
TSUE uwzględnił ponadto genezę rozporządzenia. We wniosku Komisji Europejskiej z 15 lipca 2015 r. dystrybutor był jeszcze określony jako detalista lub inna osoba sprzedająca, wynajmująca, oferująca w sprzedaży ratalnej lub wystawiająca produkty klientom.
W późniejszym tekście rozporządzenia wyraźnie dodano cechy „odpłatnie lub nieodpłatnie”. Trybunał nie dopatrzył się zatem zamiaru prawodawcy Unii, aby wyłączyć z zakresu stosowania osoby, które w ramach swojej działalności gospodarczej wystawiają produkt związany z energią bez świadczenia pieniężnego.
Uczestnicy konkursu z nagrodami mogą być klientami
Art. 2 pkt 16 rozporządzenia uznaje za klienta również osobę, która „otrzymuje” produkt. TSUE stwierdził w tym względzie, że wyrażenie to nie ogranicza się do odpłatnego przeniesienia produktu.
Ponieważ sprzedaż i najem jako istotne odpłatne formy umowne zostały już wymienione osobno, otrzymanie produktu może obejmować również jego nieodpłatne przekazanie. Zdaniem Trybunału takie rozumienie odpowiada celom rozporządzenia, które nie odnoszą się wyłącznie do zakupu, lecz ogólnie do świadomych decyzji klientów.
Rozporządzenie (UE) 2017/1369 zastąpiło dyrektywę 2010/30/UE. Podczas gdy wcześniejsza dyrektywa odnosiła się do użytkowników końcowych i decyzji o zakupie, rozporządzenie posługuje się szerszym pojęciem klienta. TSUE uznał to za wskazówkę, że obowiązki w zakresie etykietowania powinny mieć zastosowanie również wobec osób, którym nieodpłatnie oferuje się jako nagrodę produkt związany z energią.
Klientem może być zatem również osoba, która bierze udział w konkursie i może wygrać taki produkt. Odmienne stanowisko, zgodnie z którym uczestnik otrzymuje jedynie szansę na wygraną, a nie sam produkt, prowadziłoby w ocenie Trybunału do zbyt wąskiego rozumienia pojęcia klienta.
Oferowanie nagrody w internecie jest uznawane za wystawianie
Wystarcza jednostronne przedstawienie produktu
Rozporządzenie nie definiuje wyraźnie pojęcia wystawiania. Zgodnie z jego zwykłym znaczeniem wystawianie jest czynnością jednostronną. Taki jednostronny charakter ma również oferowanie produktu jako nagrody uczestnikom konkursu.
Czynność ta różni się tym samym od sprzedaży, która w odniesieniu do danego produktu opiera się na umowie i jest bezpośrednio ukierunkowana na jego przeniesienie. TSUE zakwalifikował zatem oferowanie telewizora jako wystawianie w rozumieniu art. 2 pkt 13 rozporządzenia, przy czym odpowiedział wyłącznie na przedstawione mu pytanie dotyczące wykładni; ostateczna ocena konkretnego przypadku, w tym kwestii ewentualnego naruszenia przez pozwaną przepisów o uczciwej konkurencji, należy do Bundesgerichtshof, którego postępowanie nie zostało jeszcze prawomocnie zakończone.
Brak ograniczenia do fizycznej prezentacji
Zgodnie z wyrokiem wystawianie nie wymaga fizycznej prezentacji w sklepie. Kilka przepisów rozporządzenia wyraźnie obejmuje również produkty prezentowane online.
Motyw 21 obejmuje produkty prezentowane w internecie. Art. 5 ust. 1 lit. a wymienia internetową sprzedaż na odległość, natomiast art. 11 ust. 4 i ust. 13 lit. c rozróżniają wystawianie w sklepach od wystawiania online. Przepisy te zakładają, że produkt może być wystawiany również w formie cyfrowej.
Jednostronne oferowanie produktu związanego z energią jako nagrody w internetowym konkursie mieści się zatem w pojęciu wystawiania.
Konkurs z nagrodami jako działalność gospodarcza
Rozporządzenie nie zawiera własnej definicji działalności gospodarczej. TSUE dokonał szerokiej wykładni tego pojęcia, aby zapewnić praktyczną skuteczność przepisów dotyczących etykietowania.
Uwzględnił przy tym dyrektywę 2005/29/WE dotyczącą nieuczciwych praktyk handlowych. Jej art. 2 lit. d obejmuje każde działanie przedsiębiorcy, jego zaniechanie, sposób postępowania, oświadczenie lub komunikat handlowy, w tym reklamę i marketing, bezpośrednio związane z promocją, sprzedażą lub dostawą produktu konsumentom.
Definicja ta odróżnia dostawę i promocję od sprzedaży. Ponieważ odpłatna dostawa jest z reguły objęta już pojęciem sprzedaży, pojęcie dostawy może również obejmować przekazanie produktu bez świadczenia wzajemnego.
Zgodnie z tym podejściem działalność gospodarcza w rozumieniu rozporządzenia dotyczącego etykietowania energetycznego obejmuje według wyroku zarówno nieodpłatną dostawę, jak i promocję produktu. Wystawianie telewizora jako nagrody w konkursie organizowanym w celach gospodarczych mieści się zatem w tym pojęciu.
Trybunał wyjaśnił jednocześnie, że nie wynika z tego ogólny obowiązek etykietowania w przypadku każdej wzmianki medialnej o produkcie związanym z energią. Należy odróżnić samo wymienienie produktu w ramach relacji lub informacji od jego przedstawienia bezpośrednio związanego ze sprzedażą, promocją lub dostawą produktu.
Ilustracja produktu stanowi reklamę wizualną
Na zakończenie TSUE zajął się kwestią, czy ilustrację telewizora w internetowym newsletterze należało uznać za reklamę wizualną. Ani rozporządzenie (UE) 2017/1369, ani rozporządzenie delegowane (UE) 2019/2013 nie określają w tym zakresie minimalnego zakresu informacji technicznych lub ekonomicznych.
Wyłączenie z zakresu stosowania przepisów przedstawień produktów niezawierających dalszych informacji mogłoby naruszyć skuteczność systemu etykietowania. Ponadto zdaniem Trybunału przedstawienie telewizora wraz z oznaczeniem modelu było już samo w sobie odpowiednie, aby skłonić adresatów do zakupu produktu.
Internetowa ilustracja przedstawiająca produkt i oznaczenie jego modelu stanowi zatem reklamę wizualną również bez dodatkowych informacji. Podlega ona wymogom art. 6 akapit pierwszy lit. a rozporządzenia (UE) 2017/1369 w związku z art. 4 lit. d rozporządzenia delegowanego (UE) 2019/2013.
Rozstrzygnięcie i skutki dla komercyjnych konkursów z nagrodami
TSUE orzekł, że osobę należy uznać za dystrybutora w rozumieniu art. 2 pkt 13 rozporządzenia (UE) 2017/1369, jeżeli w ramach swojej działalności gospodarczej organizuje internetowy konkurs i oferuje telewizor jako nagrodę. W reklamie wizualnej musi ona zatem podać klasę efektywności energetycznej oraz zakres klas efektywności dostępnych na etykiecie.
W odniesieniu do konkretnego sporu w postępowaniu głównym kwalifikacja ta podlegała weryfikacji przez Bundesgerichtshof. Rozstrzygnięcie o kosztach poniesionych przez strony postępowania głównego również pozostawiono temu sądowi. Koszty poniesione przez innych uczestników w związku z przedstawieniem uwag przed TSUE nie podlegają zwrotowi.
Orzeczenie nie dotyczy zatem wyłącznie klasycznych sytuacji sprzedażowych. Obejmuje ono również konkursy wykorzystywane w działalności gospodarczej, w których produkt podlegający obowiązkowi etykietowania jest oferowany jako nagroda bez bezpośredniego świadczenia wzajemnego i prezentowany online.
Doradztwo w zakresie oznakowania i prawa konkurencji
Reklamy konkursów z nagrodami mogą podlegać nie tylko unijnym wymogom dotyczącym etykietowania energetycznego, lecz także obowiązkom informacyjnym wynikającym z prawa konkurencji. MTR Legal Rechtsanwälte wspiera przedsiębiorstwa w kwestiach prawnych dotyczących kształtowania komunikacji handlowej oraz zakresu ustawowych wymogów w zakresie oznakowania. Więcej informacji można znaleźć na stronie doradztwo prawne w zakresie prawa konkurencji.
