Vereisten voor de belastingvermindering volgens § 34 lid 3 EStG
§ 34 lid 3 van de Einkommensteuergesetz (EStG) geeft belastingplichtigen voor buitengewone inkomsten — zoals die bijvoorbeeld kunnen ontstaan door de ontbinding van bepaalde reserves of bij schadevergoedingen — recht op een fiscale begunstiging door toepassing van een verlaagd belastingtarief. Een belangrijk aspect bij het verlenen van deze begunstiging is echter de wettelijke regeling over de eenmalige mogelijkheid tot benutting ervan. Met name bij meerdere buitengewone inkomsten binnen het belastingjaar is bepaald dat de belastingplichtige de keuze maakt voor welke inkomsten de begunstiging wordt toegepast.
Belang van een uitdrukkelijk verzoek
In de bestuurspraktijk en bij de fiscale rechtspraak bestaat onenigheid over de vraag of een uitdrukkelijke wilsuiting van de belastingplichtige vereist is of dat het recht op de begunstiging al als ‘verbruikt’ geldt door de vaststelling van de belasting. Volgens de letterlijke tekst van § 34 lid 3 zin 2 EStG is het formeel aan de belastingplichtige om te bepalen voor welke inkomsten de vermindering geldend wordt gemaakt. Er is echter discussie of dit actief door een verzoek moet gebeuren of dat een feitelijke toepassing door de fiscus volstaat.
Beslissing van het Finanzgericht Hamburg over het verbruiksbegrip
In het besluit van 17 oktober 2024 (zaaknr.: 1 K 141/22) behandelde het Finanzgericht Hamburg de vraag of de eerste toepassing van de belastingvermindering — ook zonder expliciet verzoek van de belastingplichtige — als ‘verbruik’ in de zin van § 34 lid 3 zin 2 EStG geldt. In deze zaak kende de fiscus bij een eerste inkomenssoort de belastingverlaging toe zonder specifiek verzoek.
Kernpunten van de uitspraak van het Finanzgericht
De rechtbank verduidelijkt dat het verbruik van de fiscale begunstiging intreedt zodra de fiscus de inkomstenbelasting vanwege buitengewone inkomsten verlaagd vaststelt en deze vaststelling onaantastbaar wordt voor de belastingplichtige — ook als deze geen expliciete keuze heeft gemaakt of geen speciaal verzoek heeft ingediend. Met deze onaantastbare toepassing is de fiscale begunstiging voor de betreffende periode definitief benut. Een later verzoek om dit voordeel op andere inkomsten van hetzelfde belastingjaar toe te passen of het te wijzigen, heeft volgens het oordeel geen wettelijke basis meer.
Het Finanzgericht wijst er bovendien op dat uit de wet geen aanwijzing volgt dat alleen een actief ingediend verzoek bepalend zou zijn voor het verbruiksbegrip. Doorslaggevend blijft de eerste, onaantastbare toepassing van de belastingbegunstiging door de belastingdienst.
Geen openhouden van verdere keuzemogelijkheden
Wat betreft de praktische betekenis houdt deze uitspraak in dat belastingplichtigen aan wie de fiscus — ook zonder speciaal verzoek — de belastingverlaging volgens § 34 lid 3 EStG toekent, deze begunstiging als verbruikt moeten beschouwen. De mogelijkheid om later om een ‘betere’ toewijzing te verzoeken of andere buitengewone inkomsten volgens § 34 lid 3 EStG fiscaal gunstig te laten behandelen, is daardoor uitgesloten. Dit standpunt is in overeenstemming met het doel van de wetgever om de belastingverlaging uitdrukkelijk slechts één keer per belastingjaar voor buitengewone inkomsten mogelijk te maken.
Gevolgen van de procedure – Opmerking over lopend beroep
In deze zaak loopt een beroep bij het Bundesfinanzhof (zaaknr.: VIII R 29/23). Voor belastingplichtigen geldt daarom dat de beslissing van het Finanzgericht Hamburg nog niet onherroepelijk is en dat de uitkomst van de beroepsprocedure moet worden afgewacht. De onschuldpresumptie geldt en een definitieve juridische beoordeling is afhankelijk van het oordeel van de hoogste rechter. Uitgangspunt blijft altijd de beoordeling van het individuele geval.
Individuele begeleiding bij vragen over belastingverlaging
De beschreven rechtspositie en de rechterlijke beoordeling maken duidelijk hoe complex fiscale keuzerechten en de gevolgen daarvan kunnen zijn — vooral in de context van buitengewone inkomsten. Voor bedrijven, investeerders of vermogende particulieren die met individuele situaties te maken hebben, is een individuele toetsing van de fiscale mogelijkheden aan te bevelen. Wilt u de fiscale gevolgen voor uw situatie laten beoordelen, neem dan via de volgende link contact op met MTR Legal voor deskundig juridisch advies in belastingrecht.
