Versnelde procedures voor flexibele elektriciteitscapaciteit
De Bundesregierung (Duitse federale regering) is van plan de plannings- en vergunningsprocedures voor belangrijke energie-infrastructuurprojecten te vereenvoudigen en te verkorten. Daartoe heeft zij het „Entwurf eines Gesetzes zur Beschleunigung von Planungs- und Genehmigungsverfahren für mehr Flexibilität im Stromsystem und zur Gewährleistung der Versorgungssicherheit“ (ontwerp van een Duitse wet ter versnelling van plannings- en vergunningsprocedures voor meer flexibiliteit in het elektriciteitssysteem en ter waarborging van de leveringszekerheid) ingediend.
Het wetgevingsinitiatief wordt in de communicatie van de Bundestag (Duitse Bondsdag) en de betrokken brancheorganisaties aangeduid als Flexibilitätsbeschleunigungsgesetz (FlexBG, Duitse wet ter versnelling van flexibiliteitsprojecten). Artikel 1 van het ontwerp gebruikt voor de basiswet de verkorte benaming Stromsystemflexibilitätsgesetz (Duitse wet inzake de flexibiliteit van het elektriciteitssysteem).
Verband met de geplande capaciteitsmarkt
De beoogde versnellingsmaatregelen moeten met name ten goede komen aan exploitanten van en investeerders in centrales en stroomopslaginstallaties die een gunning ontvangen op grond van het geplande Strom-Versorgungssicherheits-und-Kapazitätengesetz (Duitse wet inzake leveringszekerheid en capaciteit van elektriciteit).
Daarnaast heeft het ontwerp betrekking op waterkrachtcentrales die als energieopslag worden gebruikt. Hiertoe behoren in het bijzonder pompaccumulatiecentrales.
Motivering op basis van de toenemende behoefte aan flexibiliteit
Volgens de toelichting van de Bundesregierung leidt de uitbreiding van hernieuwbare energie tot een grotere behoefte aan gegarandeerd vermogen en flexibiliteit in het elektriciteitssysteem. Het door het Bundesministerium für Wirtschaft und Energie (Duitse federale ministerie van Economische Zaken en Energie) opgedragen rapport over de monitoring van de energietransitie van 15 september 2025 beveelt daarom aan de capaciteit van regelbare centrales uit te breiden en door middel van aanvullende stroomopslag meer flexibiliteit te creëren.
De bestaande plannings- en vergunningsprocedures zouden vooral bij pompaccumulatiecentrales en infrastructuur voor offshore-windenergie complex en tijdrovend zijn. Volgens de uiteenzetting in het wetsontwerp heeft dit tot aanzienlijke vertragingen en het stopzetten van projecten geleid.
Elektronische procedures en bindende termijnen
Het regeringsontwerp voorziet in een elektronische afhandeling van de toelatingsprocedures. Voor centrales en stroomopslaginstallaties en voor installaties voor gas, waterstof, biomethaan en biogas moeten bovendien termijnen worden ingevoerd.
De beoogde proceduretermijnen omvatten met name:
-
Voor waterrechtelijke vergunningen is een behandelingstermijn van zeven maanden voorzien. Deze termijn moet eenmalig met drie maanden kunnen worden verlengd.
-
Voor besluiten tot vaststelling van een plan voor pompaccumulatiecentrales moet in beginsel een termijn van 24 maanden gelden. Een verlenging met twaalf maanden moet mogelijk zijn.
De vereiste toestemmingen moeten bij één instantie worden gebundeld. Met deze zogenoemde one-stop-shop moeten parallelle of dubbele procedures worden voorkomen.
Afzonderlijke planvaststellingsprocedure voor pompaccumulatie
Een centraal onderdeel van het ontwerp is de invoering van een afzonderlijke planvaststellingsprocedure voor pompaccumulatiecentrales op grond van het Energiewirtschaftsgesetz (EnWG, Duitse energiewet). Daarnaast zijn bewijsvermoedens ten aanzien van de actualiteit van milieugegevens voorzien.
Het ontwerp begroot de vermindering van de nalevingskosten voor het bedrijfsleven als gevolg van de versnelde planvaststellingsprocedure voor pompaccumulatiecentrales op 585.635 euro.
Vervroegde aanvang onder aanvullende voorwaarden
Voor pompaccumulatiecentrales moet toestemming voor een vervroegde aanvang bovendien als voorwaarde hebben dat op basis van een globale beoordeling een beslissing ten gunste van de initiatiefnemer kan worden verwacht. Daarbij moet rekening worden gehouden met het advies van de bevoegde waterautoriteit.
De Bundesrat (Duitse Bondsraad) heeft tijdens zijn 1068e vergadering op 25 september 2026 overeenkomstig Art. 76 Abs. 2 GG (artikel 76, lid 2, van het Duitse Grundgesetz) advies uitgebracht over het wetsontwerp. Hij maakt bezwaar tegen het feit dat de vereenvoudigde toestemming voor een vervroegde aanvang volgens de bewoordingen niet beperkt is tot pompaccumulatiecentrales. De regeling zou derhalve in beginsel alle planvaststellings- en plangoedkeuringsprocedures op grond van § 43 Abs. 1 und 2 EnWG (artikel 43, leden 1 en 2, van de Duitse energiewet) omvatten.
Dwingend openbaar belang tot 2031
Centrales en bepaalde bouwkundige maatregelen in havengebieden die betrekking hebben op offshore-aansluitleidingen, moeten tot 2031 worden aangemerkt als projecten van dwingend openbaar belang. Deze kwalificatie moet een versnelde behandeling door autoriteiten en rechterlijke instanties mogelijk maken.
Bestaande of reeds geplande centralelocaties moeten bovendien kunnen worden gebruikt voor de verdere uitbreiding met nieuwe centrales en stroomopslaginstallaties, zonder dat opnieuw een bestemmingsplanprocedure hoeft te worden doorlopen.
Converterplatforms en offshore-aansluitingen
Het regeringsontwerp heeft tegelijkertijd tot doel de binnenlandse bouw van converterplatforms te bevorderen. Bouwkundige maatregelen in havengebieden, met inbegrip van een noodzakelijke uitbreiding van waterwegen, moeten van dwingend openbaar belang worden geacht wanneer zij dienen voor de productie of het transport van converter-, verzamel- of transformatorplatforms voor offshore-aansluitleidingen.
Daarmee moet volgens de toelichting op de wet worden voorkomen dat langdurige vergunningsprocedures voor bouwwerkzaamheden in havengebieden de uitbreiding van offshore-windenergie belemmeren.
Verkorte rechtsgang bij gerechtelijke procedures
Het ontwerp voorziet daarnaast in een verkorting van de rechtsgang. Voor de betrokken geschillen moeten de Oberverwaltungsgerichte (hogere Duitse bestuursrechters) reeds in eerste aanleg bevoegd zijn. Deze regeling moet ook gelden voor stroomopslaginstallaties die een gunning ontvangen op grond van het Strom-Versorgungssicherheits-und-Kapazitätengesetz.
Daarnaast moeten de in de basiswet opgenomen vereenvoudigingen voor rechtsmiddelen van toepassing zijn. Een definitief wetgevingsbesluit over deze bepalingen is nog niet genomen.
Stand van de wetgevingsprocedure
De Bundestag heeft het wetsontwerp op 8 oktober 2026 zonder beraadslaging naar de bevoegde commissies verwezen. De Ausschuss für Wirtschaft und Energie (commissie voor Economische Zaken en Energie) is de eerstverantwoordelijke commissie. De Ausschuss für Umwelt, Klimaschutz, Naturschutz und nukleare Sicherheit (commissie voor Milieu, Klimaatbescherming, Natuurbescherming en Nucleaire Veiligheid) treedt adviserend op.
Volgens de agenda van de commissie voor Economische Zaken staat de openbare hoorzitting over het wetsontwerp gepland voor de 56e commissievergadering op 4 november 2026 om 8.30 uur. Voor persoonlijke deelname is volgens deze agenda uiterlijk op 2 november 2026 een online accreditatie vereist.
Het Bundesverband Energiespeicher Systeme verwelkomt de beoogde versnelling in beginsel. Tegelijkertijd verlangt de brancheorganisatie gerichte aanvullingen ten gunste van opslaginstallaties. De parlementaire procedure is nog niet afgerond.
MTR Legal Rechtsanwälte adviseert ondernemingen, investeerders en vermogende particulieren over vraagstukken op het gebied van het ondernemingsrecht.
