Beslissing van het OLG Frankfurt van 16 januari 2025 – Zaaknr. 7 W 20/24
Tot de verplichtingen van een bestuurder behoort het tijdig indienen van een insolventieaanvraag. Komt hij deze plicht niet na, kan hij ook het recht op dekking door zijn D&O-verzekering verliezen. Dat heeft het Oberlandesgericht Frankfurt duidelijk gemaakt met zijn beslissing van 16 januari 2025 (Zaaknr. 7 W 20/24).
Wanneer er sprake is van een reden voor insolventie, zoals betalingsonmacht of overmatige schuldenlast, is het de plicht van de bestuurder om direct een aanvraag tot insolventie in te dienen. Bij het uitstellen van de insolventieaanvraag dreigen serieuze gevolgen, aldus het zakelijke advocatenkantoor MTR Legal Rechtsanwalt, dat ook adviseert in insolventierecht. Een van deze gevolgen kan tevens het verlies van de dekking van de D&O-verzekering zijn, zoals uit het besluit van het OLG Frankfurt blijkt.
Insolventieaanvraag niet tijdig ingediend
In het onderliggende geval had de bestuurder de insolventieaanvraag niet tijdig ingediend. Ondanks een moeilijke liquiditeitspositie, met name door hoge belastingachterstanden en dreigende betalingsonmacht, liet de bestuurder het bedrijf doorgaan. Nadat het tot insolventie was gekomen, wilde de insolventiecurator de D&O-verzekering van de bestuurder aanspreken. Deze weigerde echter de betaling, met als reden de plichtsverzuim van de bestuurder.
Het OLG Frankfurt bevestigde deze beoordeling en ontkende het recht op verzekering. Als motivering voerde het aan dat de bestuurder in aanzienlijke mate zijn wettelijke verplichtingen had geschonden. De plicht tot tijdige indiening van de insolventieaanvraag is een kernplicht van een bestuurder. Een schending van deze plicht leidt regelmatig tot persoonlijke aansprakelijkheid van de bestuurder. De insolventietoestand was in dit geval reeds duidelijk, omdat er tegenover de bijna zes-cijferige belastingschuld slechts een tegoed van 12.000 euro stond. Dat de geregistreerde bestuurder slechts als stromant zou hebben gefunctioneerd, verandert niets aan de plichtsverzuim, verduidelijkte de rechter verder.
Verplichtingen van de bestuurder bij dreigende insolventie
Zodra duidelijk wordt dat een onderneming in financiële moeilijkheden raakt, zijn bestuurders verplicht de financiële situatie van de onderneming nauwlettend in de gaten te houden. Daarbij is het niet relevant of zij operationeel actief zijn of – zoals in het geval bij het OLG Frankfurt – slechts formeel zijn benoemd. Ook zogeheten ‘stroman-bestuurders’ dragen de volledige wettelijke verantwoordelijkheid en moeten zich regelmatig informeren over de economische situatie van de onderneming.
Beoordeling van de insolventietoestand
In economisch moeilijke tijden behoort het tot de taken van een bestuurder om te beoordelen of sprake is van insolventie. Van insolventie is sprake bij betalingsonmacht of overmatige schuldenlast van het bedrijf. Betalingsonmacht betekent dat het bedrijf niet meer in staat is om aan zijn opeisbare betalingsverplichtingen te voldoen. Overmatige schuldenlast is aanwezig wanneer het vermogen van de onderneming niet meer voldoende is om de bestaande verplichtingen te dekken en er geen positieve prognose is voor het voortbestaan. Bij dergelijke signalen moeten bestuurders onmiddellijk, maar uiterlijk binnen drie weken, een insolventieaanvraag indienen (§ 15a InsO).
Een te late insolventieaanvraag verergert niet alleen de situatie voor de schuldeisers, maar kan ook verstrekkende persoonlijke gevolgen voor de bestuurder met zich meebrengen. Zonder het nakomen van de insolventieaanvraagplicht kunnen bijvoorbeeld gevangenisstraffen of boetes opgelegd worden. Daarnaast kan, zoals het besluit van het OLG Frankfurt laat zien, bij zulke plichtsverzuimen ook het recht op dekking door de D&O-verzekering verloren gaan.
Uitsluitingsclausules in de D&O-verzekering
D&O-verzekeringen zijn bedoeld om bestuurders en andere leidinggevende organen te beschermen tegen de financiële gevolgen van plichtsverzuimen. Veel van deze polissen bevatten echter uitsluitingsclausules wanneer een plichtsverzuim opzettelijk of bewust is begaan. Het OLG Frankfurt bevestigde dat bij een te late indiening van een insolventieaanvraag van dergelijke opzet kan worden uitgegaan – vooral wanneer er duidelijke tekenen waren voor de insolventie, die door de bestuurder waren herkend of hadden moeten worden herkend. In zulke gevallen kan de verzekeraar de uitkering weigeren. Voor bestuurders betekent dit: wie zijn plichten negeert, kan niet rekenen op een tegemoetkoming door de verzekering.
De plicht tot tijdig indienen van een insolventieaanvraag moet door bestuurders niet worden onderschat. Het negeren van deze plicht kan leiden tot persoonlijke aansprakelijkheid van de bestuurder. Bij opzettelijke plichtsverzuimen biedt ook een D&O-verzekering vaak geen bescherming. Daarnaast kunnen er ook strafrechtelijke gevolgen dreigen.
MTR Legal Rechtsanwalt adviseert financieel noodlijdende bedrijven en hun leidinggevende organen over de insolventieaanvraagplicht en andere onderwerpen binnen het insolventierecht.
Neem gerust contact met ons op!
