Het aanvaarden van een erfenis is in principe bindend, maar kan onder bepaalde omstandigheden achteraf worden aangevochten. De rechtbank van Frankenthal (Pfalz) heeft in een civiele procedure op 1 april 2025 (zaaknr. 8 O 189/24) duidelijk gemaakt dat een vergissing over de daadwerkelijke schulden van de nalatenschap – met name over de verplichting tot het dragen van de begrafeniskosten – als reden kan dienen om de aanvaarding van de erfenis aan te vechten.
Vergissing over de omvang van de nalatenschapsschulden
Kernoverwegingen van de rechtbank
In de casus ging de erfgename ervan uit dat zij niet verplicht was tot het dragen van de begrafeniskosten en dat er verder geen schulden uit de erfenis op haar zouden overgaan. Na aanvaarding van de erfenis bleek echter dat zij als erfgename juridisch moest instaan voor de kosten van de begrafenis. De rechtbank onderzocht of deze vergissing zodanig wezenlijk was dat de aanvaardingsverklaring op grond van de relevante bepalingen van het BGB wegens dwaling kon worden aangevochten.
Volgens de kamer is er bij een vergissing over de samenstelling van de nalatenschapsschulden in principe sprake van een relevante inhoudelijke vergissing, die het aanvechten van de verklaring mogelijk maakt. Dit betreft met name de situatie waarin met de nalatenschap niet alleen vermogen, maar ook doorlopende verplichtingen – in het bijzonder uit de begrafenisplicht – op de erfgenaam overgaan.
Relevantie van kennis over het bestaan van schulden
Het blijft van belang dat het recht op aanvechten niet al ontstaat wanneer de erfgenaam algemene onzekerheden heeft over de omvang van de nalatenschap. De vergissing moet juist betrekking hebben op een concrete en wezenlijke schuld waarvan het bestaan, naar het oordeel van de rechtbank, doorslaggevend was voor de besluitvorming bij de aanvaarding van de erfenis. In dit geval had de vergissing over de verplichting tot het dragen van de begrafeniskosten voldoende invloed op het besluit van de erfgename.
Gevolgen van het aanvechten van de aanvaardingsverklaring van de erfenis
Juridische gevolgen voor de betrokkenen
Een succesvolle aanvechting van de aanvaardingsverklaring zorgt ervoor dat de verkrijging van de erfenis met terugwerkende kracht komt te vervallen. Vorderingen tegen de vermeende erfgenaam uit de nalatenschap – zoals bijvoorbeeld de terugbetaling van reeds betaalde begrafeniskosten – bestaan niet meer, mits de aanvechting rechtsgeldig is verklaard. De beslissing van de rechtbank Frankenthal onderstreept dat ook derden – zoals begrafenisondernemingen – hiervan geraakt kunnen worden.
Terugwerkende aanpassing van de rechtspositie
Bij erkenning van het recht om aan te vechten wordt de overledene behandeld alsof de erfenis nooit was aanvaard. De terugdraaien heeft ook betrekking op reeds verrichte prestaties, voor zover deze uitsluitend gebaseerd waren op de hoedanigheid van erfgenaam.
Belang voor de afwikkeling van de nalatenschap
De beslissing van de rechtbank onderstreept het belang van een zorgvuldige controle en inschatting van de nalatenschapsschulden voorafgaand aan de aanvaarding. De gevolgen van een latere vergissing kunnen aanzienlijk zijn en tot verstrekkende juridische consequenties leiden.
Voor personen die met vragen rond erfenissen, nalatenschapsaansprakelijkheid of nalatenschapsschulden worden geconfronteerd, is het raadzaam om alle aspecten van de nalatenschapsafwikkeling te laten controleren. Verdere informatie en individueel juridisch advies op het gebied van erfrecht biedt MTR Legal Rechtsanwälte onder de volgende link: Juridisch advies erfrecht.
