PAYBACK-punten bij de aanschaf van hoortoestellen – Grenzen van toelaatbaarheid
Met besluit van 18 juli 2024 (zaaknr. I ZR 43/24) heeft het Bundesgerichtshof (BGH) een belangrijke uitspraak gedaan over de toelaatbaarheid van bonussystemen in verband met de aankoop van hoortoestellen. Volgens deze uitspraak is het hoortoestelacoustici niet toegestaan om PAYBACK-punten of vergelijkbare geldelijke voordelen met een totale waarde van meer dan één euro per aankooptransactie toe te kennen. Deze beslissing is gebaseerd op de strikte prijsbinding voor medische hulpmiddelen en verduidelijkt de juridische kaders voor distributie- en marketingstrategieën binnen de gezondheidszorgsector.
Juridische grondslagen van de uitspraak
Prijsbinding en Wet op de reclame voor geneesmiddelen
Uitgangspunt voor het verbod op het grootschalig toekennen van bonuspunten was de koppeling van regelgeving over prijsbinding voor medische hulpmiddelen, met name hoortoestellen, aan bepalingen uit de Wet op de reclame voor geneesmiddelen (HWG). Hoortoestellen vallen als hulpmiddelen onder vergelijkbare bepalingen als voor receptplichtige geneesmiddelen. Door de reclame- en kortingspraktijken in dit gebied strikt te reguleren, beoogt de wetgever vooral de bescherming van de belangen van verzekerden en de integriteit van de prijsstructuur in de gezondheidszorg te waarborgen. Een overschrijding van de in § 7 lid 1 zin 1 nr. 1 HWG expliciet genoemde drempel van één euro voor het verstrekken van reclamegeschenken is daarom in principe niet toegestaan.
Effecten op concurrentie en prijsstelling
Het toekennen van PAYBACK-punten, die direct in geldelijke voordelen kunnen worden omgezet, wordt gezien als een geldelijk voordeel in de zin van de Wet op de reclame voor geneesmiddelen. Zodra dit voordeel de ondergrens van één euro overschrijdt, is sprake van een overtreding van de geldende reclamebeperkingen. De BGH borduurt hiermee voort op zijn gevestigde rechtspraak over reclamebonussen in de geneesmiddelen- en hulpmiddelenbranche en benadrukt het belang van een eerlijke markt; juist op het gebied van gevoelige medische producten dient de prijsconcurrentie via bonusprogramma’s systematisch te worden beperkt.
Betekenis voor hoortoestelacoustici en aanbieders van gezondheidstechnologie
Distributiepraktijk en nalevingsvereisten
Voor audiologiepraktijken en aanbieders van vergelijkbare medische hulpmiddelen schept deze jurisprudentie duidelijke wettelijke richtlijnen. Marketingstrategieën die gebruikmaken van kortingssysteem en klantloyaliteitsprogramma’s moeten zich strikt aan de geldige grens van geringe waarde houden. Dit heeft niet alleen gevolgen voor bestaande bedrijfsmodellen, maar ook voor toekomstige contractvormen en samenwerking met dienstverleners op het gebied van klantbeheer. Het overschrijden van de maximale waarde kan leiden tot vorderingen tot staking op grond van het mededingingsrecht en tot maatregelen van toezichthoudende instanties.
Relevantie voor franchise- en filiaalsystemen
De beslissing van de BGH betreft niet alleen individuele hoortoestelacoustici, maar heeft gevolgen voor alle marktdeelnemers die binnen contractuele structuren – bijvoorbeeld in franchisesystemen of bij filialen – vergelijkbare bonussystemen toepassen. Een landelijke uniforme implementatie van de GRENS VOOR GERINGE WAARDE is daarom aan te bevelen om juridische risico’s te minimaliseren en een consistente naleving te waarborgen.
Gevolgen voor marketing in de gezondheidszorgbranche
Verschillende beoordeling per productsegment
De BGH maakt duidelijk dat de juridische beoordeling van klantenloyaliteitsprogramma’s sterk afhankelijk is van het betreffende productsegment. Terwijl PAYBACK-bonussen in de reguliere detailhandel een integraal onderdeel van het klantencontact mogen zijn, gelden er bij de levering van hulpmiddelen strengere zorgvuldigheidseisen. De uitspraak bevestigt daarmee de bijzondere positie van de gezondheidsmarkt binnen het Duitse rechtssysteem.
Betekenis voor verzekerden en consumenten
Het belang van consumenten bij aantrekkelijke bonussen moet in overeenstemming worden gebracht met de bescherming van de prijsbinding op de gezondheidsmarkt. Door het beperken van giften aan eindklanten wordt bijgedragen aan het bevorderen van de kwaliteit van advies en dienstverlening en de transparantie in prijsstelling.
Slotopmerking
De actuele uitspraak geeft belangrijke richtlijnen voor de vormgeving van bonus- en kortingssysteem bij de verstrekking van medische hulpmiddelen. Marktdeelnemers doen er verstandig aan de BGH-voorschriften en de wettelijke kaders zorgvuldig te volgen. Voor vragen over de uitleg van de actuele rechtspraak, aanpassing van bestaande klantenbindinsgprogramma’s of andere distributierechtelijke onderwerpen binnen de gezondheidszorg staan de Rechtsanwälte van MTR Legal ter beschikking voor een juridisch onderbouwde beoordeling en deskundige toelichting.
