# EuGH precyzuje wymogi dotyczące inteligentnych liczników energii > EuGH wyklucza unijne prawo do tradycyjnego licznika i precyzuje wymogi ochrony danych oraz bezpieczeństwa ich przesyłania. Source: https://www.mtrlegal.com/pl/eugh-wymogi-inteligentne-liczniki-energii/ · Language: pl · Updated: 2026-11-05 --- Europäischer Gerichtshof (EuGH, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej) doprecyzował wynikające z prawa Unii wymogi dotyczące stosowania inteligentnych liczników energii elektrycznej oraz związanego z tym przesyłania danych ([wyrok EuGH](https://eur-lex.europa.eu/./legal-content/AUTO/?uri=CELEX:62024CJ0468_RES) z 5 listopada 2026 r. – C‑468/24). Zgodnie z tym rozstrzygnięciem prawo Unii nie zobowiązuje operatora sieci do uwzględnienia żądania odbiorcy końcowego, który odmawia korzystania z inteligentnego licznika i domaga się zamiast niego udostępnienia licznika konwencjonalnego. Jednocześnie nadal decydujące znaczenie mają unijne wymogi dotyczące bezpieczeństwa danych i ochrony danych osobowych. ## Spór dotyczący wymiany mechanicznego licznika energii elektrycznej Postępowanie dotyczyło klientki oraz operatorki sieci elektroenergetycznej działającej w austriackim kraju związkowym Niederösterreich. Na podstawie umowy o korzystanie z sieci klientka była zaopatrywana w energię elektryczną przez osobę trzecią. W miejscu zamieszkania klientki znajdował się mechaniczny licznik energii elektrycznej należący do operatorki sieci. Ważność jego legalizacji upływała 31 grudnia 2023 r. Z tego względu operatorka sieci zamierzała zdemontować urządzenie i zastąpić je inteligentnym licznikiem energii elektrycznej. Klientka nie wyraziła zgody na wymianę. W związku z tym 9 października 2023 r. operatorka sieci wniosła powództwo do Bezirksgericht Tulln (austriacki sąd rejonowy w Tulln). Domagała się w szczególności zobowiązania klientki do umożliwienia demontażu dotychczasowego licznika i montażu inteligentnego licznika, a także do zapewnienia dostępu do punktu pomiarowego. Bezirksgericht uwzględnił powództwo; wskutek wniesienia apelacji orzeczenie to nie jest prawomocne, a postępowanie główne będzie kontynuowane po wydaniu orzeczenia w trybie prejudycjalnym przed Landesgericht St. Pölten (austriackim sądem krajowym w St. Pölten). Klientka wniosła apelację od tego orzeczenia do Landesgericht St. Pölten. Sąd ten zawiesił postępowanie i zwrócił się do EuGH o wykładnię kilku przepisów prawa Unii; tym samym apelacja nie została jeszcze prawomocnie rozstrzygnięta, a postępowanie główne będzie kontynuowane przez Landesgericht St. Pölten po wydaniu orzeczenia w trybie prejudycjalnym. ## Sposób działania inteligentnych systemów pomiarowych ### Różnice między konfiguracją opt-in a opt-out Zgodnie z ustaleniami Landesgericht St. Pölten inteligentne liczniki można konfigurować na różne sposoby. W tak zwanej konfiguracji opt-in przekazują one wartości zużycia odbiorcy końcowego w interwałach piętnastominutowych i dobowych. Natomiast w konfiguracji opt-out dane dotyczące zużycia nie są rejestrowane na bieżąco. Różnica w stosunku do licznika konwencjonalnego polega wówczas na tym, że wymagany raz w roku odczyt może zostać przeprowadzony zdalnie. W tej konfiguracji odczyt w miejscu zainstalowania urządzenia nie jest konieczny. Aktualnie aktywne ustawienie powinno być widoczne na wyświetlaczu licznika. ### Zarzuty klientki W postępowaniu apelacyjnym klientka sprzeciwiła się instalacji inteligentnego licznika. Z jednej strony twierdziła, że jest narażona na „elektrosmog”; twierdzenie to pozostaje sporne w niezakończonym jeszcze prawomocnie postępowaniu głównym. Z drugiej strony zakwestionowała, jej zdaniem niewystarczającą, zgodność przetwarzania danych z Datenschutz-Grundverordnung (DSGVO, ogólnym rozporządzeniem o ochronie danych – RODO). Zgodnie z jej argumentacją inteligentne liczniki nie zapewniały bezpiecznego przesyłania danych. Według jej twierdzeń – z którymi operatorka sieci się nie zgadzała – dane były częściowo przesyłane bez szyfrowania. Ponadto możliwe miało być rejestrowanie danych sąsiednich inteligentnych liczników, a nawet wszystkich liczników w obrębie tej samej sieci transformatorowej. Klientka wskazała również, że inteligentne liczniki nie są standardowo ustawiane w konfiguracji opt-out. Odbiorca końcowy musi sam wystąpić do operatora sieci o takie ustawienie, a następnie nie może sprawdzić, czy mimo to uzyskano dostęp do jego danych. ## Unijne i austriackie ramy prawne ### Wymogi dotyczące inteligentnych systemów pomiarowych Dyrektywa (UE) 2019/944 (Richtlinie (EU) 2019/944) zawiera wspólne przepisy dotyczące rynku wewnętrznego energii elektrycznej. Definiuje ona inteligentny system pomiarowy jako system elektroniczny, który może mierzyć energię elektryczną wprowadzoną do sieci lub zużytą, dostarczać więcej informacji niż licznik konwencjonalny oraz za pomocą łączności elektronicznej wysyłać i odbierać dane do celów informacyjnych, monitorowania i sterowania. Licznik konwencjonalny jest natomiast analogowym lub elektronicznym urządzeniem pomiarowym, które nie może wysyłać ani odbierać danych. Dyrektywa wspiera wdrażanie inteligentnych systemów pomiarowych, aby umożliwić odbiorcom końcowym aktywne uczestnictwo w rynku energii elektrycznej oraz lepszą kontrolę nad zużyciem. Art. 20 dyrektywy (UE) 2019/944 wymaga między innymi: - Systemy pomiarowe muszą dokładnie rejestrować rzeczywiste zużycie energii i zapewniać odbiorcom końcowym informacje o rzeczywistym czasie jej wykorzystania. - Bezpieczeństwo systemów pomiarowych i transmisji danych musi być zagwarantowane zgodnie z właściwymi przepisami prawa Unii. - Ochrona prywatności i danych odbiorców końcowych podlega unijnym przepisom dotyczącym ochrony danych i prywatności. - Przed instalacją lub w jej trakcie odbiorcy końcowi muszą zostać odpowiednio poinformowani o funkcjach urządzenia oraz o gromadzeniu i przetwarzaniu danych osobowych. Art. 23 ust. 3 dyrektywy stanowi ponadto, że przetwarzanie danych osobowych w związku z inteligentnymi systemami pomiarowymi musi odbywać się zgodnie z DSGVO. ### Austriacka regulacja opt-out Austriacka Elektrizitätswirtschafts- und -organisationsgesetz (austriacka ustawa o gospodarce i organizacji elektroenergetyki) przewiduje, że operator sieci musi uwzględnić życzenie odbiorcy końcowego, który nie chce otrzymać inteligentnego urządzenia pomiarowego. Szczegółowe zasady określa Intelligente Messgeräte-Einführungsverordnung (austriackie rozporządzenie w sprawie wdrażania inteligentnych urządzeń pomiarowych). Jeżeli odbiorca końcowy odmawia dokonywania pomiaru za pomocą inteligentnego urządzenia, operator sieci musi skonfigurować urządzenie przeznaczone do instalacji lub już zainstalowane w taki sposób, aby wartości miesięczne, dobowe i piętnastominutowe nie były ani zapisywane, ani przesyłane. Należy ponadto dezaktywować funkcję zdalnego odłączenia oraz funkcję ograniczenia mocy. Dana konfiguracja musi być widoczna na urządzeniu pomiarowym. Nadal możliwe jest przesyłanie stanu licznika niezbędnego do celów rozliczeniowych lub rozgraniczenia okresów zużycia. O ile urządzenie posiada odpowiednie możliwości techniczne, dotyczy to również najwyższego średniego obciążenia piętnastominutowego w ciągu roku kalendarzowego. ## Brak wynikającego z prawa Unii roszczenia o licznik konwencjonalny ### Wyraźne wspieranie inteligentnych systemów pomiarowych EuGH dokonał wykładni art. 19, 21 i 22 dyrektywy (UE) 2019/944 w związku z jej załącznikiem II. Zdaniem Trybunału zarówno brzmienie, jak i kontekst regulacyjny oraz cele dyrektywy przemawiają za wspieraniem inteligentnych systemów pomiarowych. Państwa członkowskie muszą co do zasady zapewnić wdrażanie takich systemów. Wdrożenie może zostać uzależnione od analizy kosztów i korzyści. Jeżeli jej wynik jest pozytywny, co najmniej 80 procent odbiorców końcowych powinno zostać wyposażonych w inteligentne systemy pomiarowe w terminie określonym w załączniku II. Jeżeli wynik oceny wdrożenia jest negatywny i nie dochodzi do systematycznego wyposażania odbiorców w takie urządzenia, odbiorca końcowy musi pod określonymi warunkami mieć możliwość zażądania instalacji inteligentnego licznika. Odbiorcy końcowi, którzy nie zostali wyposażeni w taki system, muszą otrzymać indywidualne liczniki konwencjonalne dokładnie mierzące ich rzeczywiste zużycie. ### Brak ogólnego prawa odbiorcy końcowego do sprzeciwu Zgodnie z wyrokiem z regulacji tych nie wynika jednak ani ogólne roszczenie o licznik konwencjonalny, ani prawo do odmowy instalacji inteligentnego systemu pomiarowego w każdym przypadku. W świetle prawa Unii operator sieci nie jest zatem zobowiązany do uwzględnienia żądania odbiorcy końcowego, który odmawia korzystania z inteligentnego licznika i domaga się zamiast niego udostępnienia urządzenia niezdolnego do wysyłania ani odbierania danych. Należy od tego odróżnić dalej idące regulacje przewidziane przez państwo członkowskie w prawie krajowym. ## Wymogi bezpieczeństwa danych nie muszą stanowić części definicji pojęcia Landesgericht St. Pölten dążył ponadto do ustalenia, czy przepis krajowy może definiować pojęcie inteligentnego urządzenia pomiarowego bez określenia już w samej definicji konkretnych wymogów dotyczących bezpieczeństwa danych. EuGH udzielił odpowiedzi twierdzącej, z zastrzeżeniem spełnienia jednego istotnego warunku. Dyrektywa 2014/32/UE (Richtlinie 2014/32/EU) oraz dyrektywa (UE) 2019/944 zawierają wprawdzie wiążące wymogi dotyczące bezpieczeństwa danych pomiarowych i ochrony danych osobowych. Wymogi te muszą zostać wdrożone do przepisów krajowych regulujących stosowanie inteligentnych systemów pomiaru energii elektrycznej. Zgodnie z wyrokiem nie jest jednak konieczne zamieszczenie wszystkich wymogów bezpieczeństwa bezpośrednio w ustawowej definicji pojęcia „inteligentne urządzenie pomiarowe”. Mogą one również wynikać z innych przepisów krajowych regulujących stosowanie takich urządzeń. Przedmiotowa definicja nie narusza zatem prawa Unii, o ile krajowe ramy prawne zawierają w innym miejscu niezbędne wymogi dotyczące bezpieczeństwa danych i ochrony danych osobowych. ## Zgoda na gruncie ePrivacy nie ma zastosowania do przesyłania danych w sieci elektroenergetycznej ### Przesłanki określone w art. 5 ust. 3 dyrektywy 2002/58/WE Art. 5 ust. 3 dyrektywy 2002/58/WE (Richtlinie 2002/58/EG, dyrektywa o prywatności i łączności elektronicznej) reguluje przechowywanie informacji lub uzyskiwanie dostępu do informacji już zapisanych w urządzeniu końcowym abonenta lub użytkownika. Co do zasady wymaga to zgody udzielonej na podstawie jasnych i wyczerpujących informacji o celach przetwarzania. EuGH musiał rozstrzygnąć, czy wymogi te mają zastosowanie również do sieci elektroenergetycznej, przez którą mogą być przesyłane dane osobowe dotyczące zużycia. Decydujące znaczenie miała przy tym kwestia, czy inteligentny licznik należy zakwalifikować jako urządzenie końcowe abonenta lub użytkownika publicznie dostępnej sieci łączności elektronicznej. ### Sieć elektroenergetyczna służy głównie do przesyłania energii Zgodnie z orzeczeniem inteligentny system pomiarowy jest objęty pojęciem urządzenia końcowego tylko wtedy, gdy jest bezpośrednio lub pośrednio podłączony do interfejsu publicznej sieci telekomunikacyjnej. Ponadto zastosowanie dyrektywy 2002/58/WE wymaga, aby publicznie dostępne usługi łączności elektronicznej były świadczone w publicznych sieciach łączności. Sieć elektroenergetyczna posiadająca funkcje przesyłania danych nie spełnia tych przesłanek wyłącznie z tego powodu. Jej głównym celem jest przesyłanie energii elektrycznej. Nie służy ona w całości ani w przeważającej mierze świadczeniu publicznie dostępnych usług łączności elektronicznej. Również odbiorca końcowy, przekazując operatorowi sieci swoje dane dotyczące zużycia, nie korzysta z publicznie dostępnej usługi łączności elektronicznej. Przesyłanie danych stanowi natomiast wewnętrzną czynność techniczną operatora sieci. Służy ono pomiarowi zużycia energii elektrycznej oraz monitorowaniu i sterowaniu siecią. ### Brak zastosowania szczególnych wymogów dotyczących zgody Zgodnie z wyrokiem art. 5 ust. 3 dyrektywy 2002/58/WE nie ma zatem zastosowania do sieci elektroenergetycznej, przez którą mogą być przesyłane dane osobowe. Uregulowane w tym przepisie wymogi dotyczące zgody na dostęp do informacji znajdujących się w urządzeniu końcowym nie obowiązują w takiej sytuacji. Trybunał wyjaśnił jednocześnie, że nadal obowiązują wymogi ochrony danych i bezpieczeństwa wynikające z pozostałych właściwych przepisów Unii. W szczególności przetwarzanie danych osobowych nadal podlega DSGVO oraz odpowiednim wymogom dyrektywy (UE) 2019/944. Motyw 16 Durchführungsverordnung (EU) 2023/1162 (rozporządzenia wykonawczego (UE) 2023/1162), zgodnie z którym inteligentne liczniki są uznawane za urządzenia końcowe i należy stosować dyrektywę 2002/58/WE, nie zmienił tego wniosku. Motyw może wspomagać wykładnię przepisu, ale sam nie stanowi wiążącej regulacji, dlatego nie mógł podważyć wykładni dokonanej przez Trybunał. ## Pozostałe pytania były niedopuszczalne EuGH nie udzielił merytorycznej odpowiedzi na wszystkie pytania Landesgericht St. Pölten. Trzy kwestie uznał za niedopuszczalne. Zdaniem Trybunału pytanie dotyczące Produkthaftungsrichtlinie 85/374/EWG (dyrektywy 85/374/EWG w sprawie odpowiedzialności za produkty wadliwe) nie pozostawało w wystarczającym związku z przedmiotem sporu. Postępowanie nie dotyczyło ani odpowiedzialności producenta, ani wady obecnego lub planowanego urządzenia pomiarowego. Również pytanie, czy odbiorca końcowy musi zostać poinformowany bezpośrednio na liczniku o pobraniu danych w „uzasadnionym indywidualnym przypadku”, miało zdaniem EuGH charakter hipotetyczny. Przedmiotem postępowania nie był dostęp do przekazanych już danych dotyczących zużycia w takim indywidualnym przypadku. Prawo austriackie przewiduje ponadto niezwłoczne informowanie odbiorcy końcowego. Pytanie dotyczące uwzględnienia orzecznictwa Europäischer Gerichtshof für Menschenrechte (Europejskiego Trybunału Praw Człowieka) w odniesieniu do art. 8 EMRK (Europejskiej Konwencji Praw Człowieka) również nie spełniało wymaganych warunków. Sąd odsyłający nie wskazał konkretnego orzeczenia ani nie wyjaśnił w wystarczającym stopniu, dlaczego orzecznictwo to miałoby mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sporu w postępowaniu głównym. ## Znaczenie orzeczenia dla ochrony danych i energetyki Wyrok rozróżnia wspierane przez prawo Unii wdrażanie inteligentnych systemów pomiarowych od wymogów dotyczących postępowania z danymi osobowymi, których należy przy tym przestrzegać. Z prawa Unii nie wynika roszczenie o możliwość odmowy korzystania z inteligentnego licznika. Nie jest również konieczne, aby wszystkie wymogi bezpieczeństwa były zawarte już w ustawowej definicji inteligentnego urządzenia pomiarowego. Szczególne wymogi dotyczące zgody określone w dyrektywie 2002/58/WE nie mają zastosowania do danych dotyczących zużycia, które są przesyłane przez sieć elektroenergetyczną w ramach wewnętrznej czynności technicznej operatora sieci. Nie narusza to w szczególności zasad DSGVO, obowiązków informacyjnych, wymogów bezpieczeństwa przetwarzania ani wymogów dyrektywy (UE) 2019/944. Przetwarzanie danych pomiarowych i danych dotyczących zużycia może zatem nadal rodzić różne zagadnienia z zakresu ochrony danych po stronie operatorów sieci, przedsiębiorstw energetycznych i odbiorców końcowych. MTR Legal Rechtsanwälte wspiera przedsiębiorstwa i osoby prywatne w prawnej ocenie takich stanów faktycznych oraz oferuje dostosowane do okoliczności konkretnego przypadku [doradztwo prawne w zakresie ochrony danych](https://www.mtrlegal.com/rechtsberatung/it-recht/datenschutz/).