# EuGH o przedawnieniu poważnych oszustw VAT > EuGH uznaje 15-letni termin przedawnienia poważnych oszustw VAT, o ile nie powoduje on systemowego ryzyka bezkarności. Source: https://www.mtrlegal.com/pl/eugh-przedawnienie-powaznych-oszustw-vat/ · Language: pl · Updated: 2026-10-29 --- Europäischer Gerichtshof (EuGH, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej) doprecyzował wynikające z prawa Unii wymogi dotyczące krajowych przepisów o przedawnieniu w przypadku poważnych oszustw związanych z podatkiem od wartości dodanej oraz sankcji karnych grożących za porozumienia w dziedzinie przestępczości zorganizowanej ([EuGH, wyrok z 15 października 2026 r.](https://eur-lex.europa.eu/./legal-content/AUTO/?uri=CELEX:62025CJ0321) – C‑321/25). Zgodnie z tym orzeczeniem [bezwzględny termin przedawnienia](https://www.mtrlegal.com/wiki/verjaehrungsfrist/) wynoszący 15 lat jest zgodny z art. 325 AEUV (Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej) oraz Konwencją o ochronie interesów finansowych Wspólnot Europejskich, o ile w danym państwie członkowskim nie powoduje systemowego ryzyka, że poważne oszustwa naruszające interesy finansowe Unii Europejskiej pozostaną bezkarne. ## Postępowanie karne dotyczące domniemanych przestępstw skarbowych Postępowanie główne dotyczy pięciu oskarżonych osób. Zarzuca się im kierowanie zorganizowaną grupą przestępczą mającą na celu popełnianie przestępstw skarbowych lub udział w takiej grupie. Czterem osobom zarzuca się ponadto popełnienie różnych oszustw związanych z podatkiem od wartości dodanej. Wobec wszystkich oskarżonych obowiązuje domniemanie niewinności. EuGH nie miał rozstrzygać, czy postawione zarzuty są zasadne. Przedmiotem jego wyroku były wyłącznie kwestie wykładni właściwych przepisów prawa Unii oraz wynikających z nich wymogów dla prawa krajowego. ### Zakres postawionych zarzutów Dwóm oskarżonym zarzuca się kierowanie nastawioną na osiąganie zysków zorganizowaną grupą przestępczą. Przewidziana za to w prawie bułgarskim kara pozbawienia wolności wynosi od pięciu do 15 lat. Trzem kolejnym oskarżonym zarzuca się udział w tej samej grupie; bułgarskie prawo karne przewiduje za to karę pozbawienia wolności od trzech do dziesięciu lat. Zgodnie z orzeczeniem dodatkowe zarzuty dotyczące oszustw związanych z podatkiem od wartości dodanej odnoszą się do kwot wynoszących w przeliczeniu około: - 633 525 euro w przypadku jednej z oskarżonych osób. - 1 130 568 euro w przypadku kolejnej oskarżonej osoby. - 1 022 583 euro w przypadku trzeciej oskarżonej osoby. - 1 244 274 euro w przypadku czwartej oskarżonej osoby. Poszczególne przestępstwa skarbowe mogą zgodnie z prawem bułgarskim podlegać karze pozbawienia wolności od trzech do ośmiu lat oraz przepadkowi całości lub części majątku. Maksymalny wymiar kary pozbawienia wolności możliwy do orzeczenia za wszystkie te czyny nie może jednak przekroczyć ośmiu lat. ## Wielokrotna zmiana składu orzekającego Po wniesieniu aktu oskarżenia sprawa została początkowo przydzielona składowi orzekającemu złożonemu z jednego sędziego i dwóch ławników. W latach 2015–2021 skład ten przeprowadził łącznie 48 rozpraw. Po powołaniu sędziego na stanowisko delegowanego prokuratora europejskiego postępowanie musiało zostać przeprowadzone od początku przed nowo utworzonym składem orzekającym. W latach 2022–2025 odbyło się kolejnych 18 rozpraw, podczas których nie podjęto faktycznych czynności dowodowych. Po przejściu drugiego sędziego w stan spoczynku sprawę ponownie przekazano innemu sędziemu i dwóm nowym ławnikom. Sąd bułgarski uznał, że obiektywnie nie jest już możliwe zakończenie postępowania karnego w trzech instancjach przed upływem bezwzględnych terminów przedawnienia. Zwrócił się zatem do EuGH w celu wyjaśnienia zgodności bułgarskich przepisów z prawem Unii. ## Bezwzględne przedawnienie zgodnie z prawem bułgarskim ### Obliczanie na podstawie maksymalnego ustawowego wymiaru kary Zgodnie z właściwymi przepisami bułgarskiego prawa karnego zwykły termin przedawnienia zależy od wymiaru kary przewidzianej za dany czyn. Bieg tego terminu może zostać przerwany lub zawieszony. Oprócz niego obowiązuje bezwzględny termin przedawnienia, odpowiadający półtorakrotności zwykłego terminu, którego biegu nie można ani przerwać, ani zawiesić. Jeżeli do upływu bezwzględnego terminu nie zapadnie prawomocny wyrok skazujący, karalność czynu ulega ostatecznemu przedawnieniu. W przypadku rozpatrywanych przestępstw związanych z podatkiem od wartości dodanej oraz udziału w zorganizowanej grupie przestępczej bezwzględny termin przedawnienia wynosi 15 lat. Natomiast w przypadku domniemanego kierowania grupą, ze względu na wyższe ustawowe zagrożenie karą, obowiązuje bezwzględny termin wynoszący 22 lata i sześć miesięcy. Zdaniem sądu odsyłającego okres ten jest wystarczający do zakończenia postępowania, włącznie z ewentualnymi środkami odwoławczymi. ### Wątpliwości sądu krajowego Sąd krajowy powziął wątpliwości, czy przepis o przedawnieniu jest zgodny z prawem Unii, jeżeli opiera się wyłącznie na ustawowym maksymalnym wymiarze kary. Nie uwzględnia on bowiem faktycznej i prawnej złożoności postępowania ani nieprzewidzianych zdarzeń powodujących konieczność przeprowadzenia całego postępowania od początku. Zdaniem sądu bułgarskiego mogłoby to prowadzić do problemu strukturalnego, zwłaszcza w złożonych postępowaniach: im bardziej rozległe i trudne do wyjaśnienia byłyby rozpatrywane zdarzenia, tym większe byłoby ryzyko, że przed upływem bezwzględnego terminu przedawnienia nie będzie już możliwe wydanie prawomocnego orzeczenia. ## Wymogi wynikające z art. 325 AEUV i Konwencji PIF Art. 325 ust. 1 AEUV zobowiązuje państwa członkowskie do zwalczania oszustw i wszelkich innych działań niezgodnych z prawem, naruszających interesy finansowe Unii, za pomocą odstraszających i skutecznych środków. W przypadkach poważnych oszustw należy przewidzieć skuteczne i odstraszające sankcje karne. Art. 2 ust. 1 Konwencji PIF (Konwencji o ochronie interesów finansowych Wspólnot Europejskich) również wymaga skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających sankcji karnych. W przypadku poważnych oszustw muszą one w każdym razie obejmować kary pozbawienia wolności mogące stanowić podstawę ekstradycji. ### Zastosowanie do zarzutów będących przedmiotem postępowania Domniemane czyny miały zostać popełnione w latach 2011 i 2012. Z tego względu pod względem czasowym zastosowanie miała Konwencja PIF. Łączna wartość rozpatrywanej szkody w podatku od wartości dodanej przekracza cztery miliony euro. Gdyby zarzuty się potwierdziły, przedmiotowe działania należałoby zakwalifikować jako poważne oszustwa naruszające interesy finansowe Unii. Ocena ta obejmuje nie tylko dokonane oszustwa. Art. 325 ust. 1 AEUV i Konwencja PIF obejmują również usiłowanie. EuGH wyjaśnił ponadto, że utworzenie grupy w celu popełniania przestępstw związanych z podatkiem od wartości dodanej może co do zasady zostać uznane za oszustwo naruszające interesy finansowe Unii. ## Brak naruszenia wynikającego wyłącznie z 15-letniego terminu ### Zakres swobody państw członkowskich W chwili popełnienia domniemanych czynów prawodawca Unii nie ujednolicił jeszcze przepisów o przedawnieniu przestępstw naruszających interesy finansowe Unii. Częściowa harmonizacja nastąpiła dopiero później na mocy dyrektywy PIF, która ze względów czasowych nie miała zastosowania do postępowania głównego. Ukształtowanie przepisów o przedawnieniu należało zatem co do zasady do kompetencji państw członkowskich. Korzystając z tej swobody, muszą one jednak przestrzegać art. 325 AEUV i Konwencji PIF. Przepisy krajowe muszą umożliwiać skuteczne karanie poważnych oszustw. Prawo Unii nie wymaga przy tym, aby ściganie karne było możliwe bez ograniczeń czasowych. Bezwzględna granica przedawnienia służy natomiast pewności prawa, ponieważ wielokrotne przerwanie lub zawieszenie biegu przedawnienia nie może odsuwać jego upływu na czas nieokreślony. ### Decydujące znaczenie ma systemowe ryzyko bezkarności Bezwzględny termin przedawnienia musi być wystarczająco długi, aby ochrona interesów finansowych Unii nie stała się w praktyce niemożliwa lub nadmiernie utrudniona. Przy dokonywaniu tej oceny należy uwzględnić cały krajowy system przedawnienia oraz złożoność koniecznych postępowań karnych. EuGH uznał, że okres 15 lat stanowi co do zasady odpowiedni czas, w którym bułgarskie organy ścigania mogą zakończyć postępowania dotyczące poważnych oszustw, włącznie z rozpoznaniem sprawy w trzech instancjach. Sąd krajowy nie przedstawił wystarczających okoliczności, z których można byłoby wywnioskować, że w przypadku takich przestępstw w Bułgarii systematycznie nie jest możliwe uzyskanie prawomocnych rozstrzygnięć w tym terminie. Zgodnie z wyrokiem pojedyncze zmiany w składzie orzekającym nie wystarczają do wykazania systemowego ryzyka bezkarności. Decydujące nie jest zatem to, czy w konkretnym postępowaniu ściganie karne może okazać się nieskuteczne z powodu przedawnienia. Rozstrzygające znaczenie ma natomiast to, czy regulacja krajowa strukturalnie uniemożliwia skuteczne ściganie poważnych oszustw. Art. 325 AEUV i art. 2 ust. 1 Konwencji PIF nie stoją zatem na przeszkodzie bezwzględnemu przedawnieniu po upływie 15 lat, jeżeli w tym okresie nie zapadł prawomocny wyrok skazujący, a termin ten nie powoduje w danym państwie członkowskim systemowego ryzyka bezkarności. Dotyczy to również sytuacji, w której okoliczności powodujące przerwanie lub zawieszenie biegu przedawnienia bądź nieprzewidziane zdarzenia nie wpływają na upływ bezwzględnego terminu. ## Wyższa kara za porozumienia w dziedzinie przestępczości zorganizowanej Druga część wyroku dotyczy art. 3 ust. 1 lit. b decyzji ramowej 2008/841/WSiSW. Sąd bułgarski zmierzał do ustalenia, czy kara pozbawienia wolności za porozumienie w celu popełnienia przestępstwa może być wyższa niż kara za czyn, którego popełnienia dotyczyło to porozumienie. ### Granice ustawowego zagrożenia karą w decyzji ramowej Art. 2 lit. b decyzji ramowej obejmuje porozumienie między kilkoma osobami dotyczące prowadzenia działalności, która w przypadku jej realizacji stanowiłaby jedno z przestępstw wymienionych w art. 1. Udział w samym wykonaniu czynu nie jest wymagany. Zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. b zachowanie to musi podlegać takiej samej maksymalnej karze jak zamierzone przestępstwo albo maksymalnej karze pozbawienia wolności mieszczącej się co najmniej w przedziale od dwóch do pięciu lat. Poszczególne wersje językowe decyzji ramowej różnią się pod względem sformułowania. EuGH dokonał zatem wykładni tego przepisu z uwzględnieniem jego kontekstu i celu. ### Minimalna harmonizacja nie ogranicza wyższych kar krajowych Decyzja ramowa opiera się na kompetencji Unii do minimalnej harmonizacji sankcji karnych. Jej przepisy określają zatem wymogi minimalne. Nie uniemożliwiają one państwom członkowskim ustanowienia za objęte nią zachowania maksymalnej kary pozbawienia wolności przekraczającej pięć lat. Art. 3 ust. 1 lit. b nie wymaga również, aby kara za porozumienie była ograniczona do maksymalnego wymiaru kary przewidzianej za zamierzone przestępstwo. Sama decyzja ramowa uwzględnia możliwość, że planowane przestępstwo podlega maksymalnej karze czterech lat pozbawienia wolności, podczas gdy udział w porozumieniu jest zagrożony wyższą karą maksymalną. EuGH uzasadnił to szczególnym zagrożeniem stwarzanym przez zorganizowane struktury przestępcze, trudnościami w ich wykrywaniu oraz poważnymi skutkami ich działalności. Przepis krajowy może zatem przewidywać zarówno maksymalną karę przekraczającą pięć lat, jak i karę maksymalną wyższą od przewidzianej za zamierzone przestępstwo. ### Nadal wymagane jest zachowanie proporcjonalności Niezależnie od tego zakresu swobody państwa członkowskie muszą przestrzegać zasady proporcjonalności kar określonej w art. 49 ust. 3 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej. Surowość sankcji musi odpowiadać wadze czynu, wywoływać rzeczywisty skutek odstraszający i nie może wykraczać poza to, co jest konieczne do osiągnięcia zgodnego z prawem celu kary. Zdaniem EuGH mające znaczenie w postępowaniu głównym ustawowe zagrożenie karą od pięciu do 15 lat pozbawienia wolności za kierowanie zorganizowaną grupą przestępczą oraz od trzech do dziesięciu lat za udział w niej samo w sobie nie wykracza poza granice tego, co jest odpowiednie i konieczne do zwalczania przestępczości zorganizowanej. ## Znaczenie dla postępowań karnoskarbowych związanych z prawem Unii Wyrok wyraźnie rozróżnia indywidualne opóźnienia w postępowaniu od strukturalnych braków krajowego systemu przedawnienia. Bezwzględny termin wynoszący 15 lat nie narusza prawa Unii wyłącznie dlatego, że określone obszerne postępowanie może nie zakończyć się prawomocnie przed jego upływem. Taka regulacja byłaby niezgodna z prawem Unii dopiero wtedy, gdyby systematycznie zagrażała skutecznemu karaniu poważnych oszustw naruszających interesy finansowe Unii. Jednocześnie orzeczenie potwierdza zakres swobody państw członkowskich przy ustanawianiu sankcji za przestępczość zorganizowaną. Maksymalne kary mogą przekraczać pięć lat oraz maksymalny wymiar kary przewidziany za planowane przestępstwo, o ile w szczególności przestrzegana jest zasada proporcjonalności. Przedsiębiorcy, inwestorzy i osoby prywatne, w przypadku których w związku z transgranicznymi stanami faktycznymi pojawiają się kwestie dotyczące podatku od wartości dodanej lub ochrony interesów finansowych Unii, mogą uzyskać w MTR Legal [doradztwo prawne w zakresie prawa podatkowego](https://www.mtrlegal.com/rechtsberatung/steuerrecht/).